Het Philips Pensioenfonds is volgens de Haarlemse rechtbank helemaal niet opgelicht door verdachten in het vastgoedfraudeproces. Deze opmerkelijke conclusie werd gisteren duidelijk tijdens de uitspraak in het grootste fraudeproces uit de Nederlandse historie. „Het verkopen van het onroerend goed aan een vaste groep kopers was in de markt bekend. Kennelijk stonden commerciële belangen niet voorop bij het pensioenfonds”, aldus rechtbankvoorzitter Rino Verpalen.

(..)

„Het vastgoed van Philips ging al jarenlang onderhands in pakketten van de hand, net iets boven de taxatiewaarde”, stelde de rechtbank vast. De verdachten bij Bouwfonds hoefden er zodoende alleen maar voor te zorgen dat zij vooraan in de rij met kopers kwamen te staan. Om zich van voorrang te verzekeren, verstrekten zij de Philipsbestuurders peperdure horloges, snoepreisjes en contante betalingen. (..)

(..)

(..) De Nederlandse Bond voor Pensioenbelangen (NBP) wil namens gedupeerde ABP’ers een collectieve rechtszaak beginnen om de ‘geroofde’ pensioenrechten bij de overheid op te eisen. Aanklacht: achtereenvolgende kabinetten hebben in de jaren tachtig en negentig uit de ruif van het ABP gesnoept om hun begrotingstekorten te dekken.

(..)

(..)

De ABP-wet verplicht de overheid 21 procent pensioenpremie per jaar in de pensioenpot te stoppen. Vanaf 1982 tot en met 1988 verlaagt de Tweede Kamer via tijdelijke ‘Uitnamewetten’ acht jaar op rij de rijksbijdrage aan het ABP van 21 procent naar 8,3 procent. (..)

In 1988 dringt het ook bij het kabinet door dat de verplichtingen van het ABP uit de pas lopen met de premieheffing en dat het fonds een groot financieringstekort heeft opgebouwd. De overheid voelt er weinig voor miljarden bij te storten, dus gaat zij akkoord met verzelfstandiging onder voorwaarde dat de vakbonden die eis laten vallen. (..)

In 1996 wordt het ABP eindelijk verzelfstandigd. Het tekort bij het fonds bedraagt dan bijna 33 miljard gulden. (..) Tot ver in de jaren negentig betalen overheid en ambtenaren geen kostendekkende pensioenpremie.

In dat laatste is het ABP overigens niet uniek. De beleggingswinsten op de beurzen compenseren bij de meeste fondsen de veel te lage pensioenpremies. Tal van bedrijven, waaronder Unilever, Shell en KLM, romen de vermogenswinsten van hun pensioenfondsen af om daarmee hun kwartaalcijfers op te poetsen. De vakbonden knijpen een oogje toe in ruil voor extra loonsverhogingen.

Ook dit, achteraf gezien, volstrekt onverantwoordelijke gedrag van de pensioenfondsen is het gevolg van overheidsbeleid. In 1989 dient minister Ruding van Financiën een wetsvoorstel in: de Wet Brede Herwaardering. Het is de CDA-minister een doorn in het oog dat nogal wat bedrijven hun pensioenfonds misbruiken om vennootschapsbelasting te ontlopen. (..) Ruding wil daarom de vermogens van pensioenfondsen met een dekkingsgraad van 120 procent of hoger afromen ten behoeve van de schatkist. (..)

De Wet Brede Herwaardering is nooit ingevoerd, maar bleef tot 2006 boven de markt hangen. Toen was de schade al aangericht. In het vooruitzicht dat ze een ‘teveel’ aan vermogen toch maar aan de schatkist moesten afstaan, probeerden pensioenfondsen krampachtig onder de 120-procentsdrempel te blijven. Steeg de dekkingsgraad tot grotere hoogte, dan spraken werkgevers en bonden af de premies te verlagen in ruil voor extra loon. (..)

(..)

Behalve de te lage disconteringsvoet zijn de te lage dekkingsgraden veroorzaakt door onverantwoord ingrijpen in het verleden. In de jaren negentig, toen aandelenkoersen tijdelijk de pan uit rezen, hebben ondernemingen ten onrechte aanzienlijke bedragen uit pensioenfondsen gehaald, dan wel hun stortingen verlaagd. Dit had nooit mogen gebeuren. Na zonneschijn komt regen, ook op de financiële markten. Voor de toekomst noodzakelijke buffers werden abrupt weggeveegd.

Recenter, op het dieptepunt van de financiële crisis, hebben pensioenfondsen – onder druk van de toezichthouder – aandelen en andere zakelijke waarden verkocht tegen afbraakprijzen. Je kunt ook zeggen ‘onder dwang’. Druk van DNB op vooral kleine fondsen is moeilijk te weerstaan. Hiermee werd een zichzelf versterkend, desastreus mechanisme in werking gezet. Pensioenfondsen verkopen aandelen en dragen daarmee bij aan lagere koersen, die dan weer andere pensioenfondsen, en zichzelf, verder in problemen brengen. Ditzelfde geldt voor de andere kant. Het kopen van zogenaamd risicoloos, vastrentend papier doet de rente dalen. Hierdoor nemen de verplichtingen toe. De noodzaak ontstaat nog meer obligaties te kopen. (..)

(..)

Kees Cools is hoogleraar corporate financeaan de Rijksuniversiteit Groningen en partner bij Booz & Company. Anton van Nunen is directeur strategisch pensioenmanagement bij Syntrus Achmea.

tijd te worden verpest, waarschuwt Bernard van Praag .

(..)

(..) Een korting van 6 procent op het aanvullende pensioen komt neer op een inkomensdaling van circa dertig euro per maand, ofwel een reductie van het totale pensioen van 2 procent. (..) hoewel de Pensioenwet duidelijk stelt dat korting een ultimum remedium moet zijn dat pas in beschouwing kan worden genomen na premieverhoging.

(..) Voor een inkomen van 2.400 euro betekent dit een inkomensverlies van zestien euro per maand, dus minder dan 1 procent van het inkomen.

Deze voorbeelden tonen dat de percentages uit de krant niet zo dramatisch zijn als ze lijken. (..)

(..) Deze vraag is alleen van belang voor werknemers. Alleen zij dienen te beslissen hoe zij de loonruimte willen verdelen tussen nu beschikbaar en uitgesteld loon. De luidruchtige inmenging van werkgevers in dezen is totaal irrelevant. (..)

(..) Werkgevers willen dus wel de omzetstijging door inflatie incasseren, maar deze inflatie niet doorgeven aan hun eigen werknemers. Dit lijkt mij een ideaal recept voor arbeidsonrust.

Hetzelfde geldt voor een blokkade van de stijging van pensioenpremies. (..)

De gemiddelde Nederlander zag zijn inkomen in dezelfde periode stijgen met 6%.

Dat is een van de conclusies uit een tweejaarlijks onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) naar de leefomstandigheden van de Nederlandse bevolking, dat vandaag verschijnt.

(..)

(..) Het Centraal Planbureau liet al eens zien dat het pleidooi van de FNV alleen hout snijdt als de netto AOW-uitkering van nu wordt vergeleken met die van begin jaren zeventig.

In die vergelijking blijft de AOW achter bij de feitelijk verdiende lonen.

(..)

Dat blijkt uit het jaarlijkse onderzoek van de Volkskrant naar de dekkingsgraden bij honderd grote pensioenfondsen. Een grote meerderheid van de fondsen kampt met een tekort. 85 van de 100 hebben een dekkingsgraad lager dan de ondergrens van 105 procent. Ruim dertig pensioenfondsen staan onder de 90 procentsgrens, waarbij de aankondiging van verlaging van pensioenuitkeringen onvermijdelijk is. Bedrijven als Shell, KLM en Unilever en banken als ABN Amro, ING, SNS en Rabobank hebben een redelijke pensioenbuffer. Dankzij de hogere premies en bijstortingen hoeven ze de pensioenen niet te korten.

KLM, ING, Shell, Unilever, IBM en SNS Bank bevinden zich nog boven de 105 procent. (..)

(..)  Sommige ondernemingen, zoals Akzo Nobel, Arcadis en DSM, hebben hun fonds juist op afstand geplaatst zodat ze niet hoeven bij te springen in slechte tijden.

(..)

(..) Deceptie één, voor de echt onwetenden: nee, die AOW zit er al in. Nummer twee: nee, het salaris waarop het pensioen gebaseerd is, is niet het salaris dat werd verdiend, maar veel lager. En binnenkort deceptie drie: het wordt nog erger.

(..) Maar wanneer is het ook alweer fout gegaan? Er wordt nu gedaan alsof dat een zaak van de laatste drie onfortuinlijke jaren is. Maar de oorzaak ligt veel dieper: in de aandelenbeleggingen, en de manier waarop daarmee is omgegaan.

(..)

De meeste pensioenfondsen zijn evenwel vanaf het begin van de jaren negentig pas echt grootschalig gaan beleggen in aandelen, en kwamen pardoes terecht in een van de grootste aandelenhausses ooit. (..) Bij de pensioenfondsen werden overwinsten uit de beurshausse uitgekeerd. Werknemers betaalden te weinig of geen premie, en dat gold ook voor veel werkgevers. Wat sindsdien is gebeurd heet mean reversion: aandelenkoersen zijn teruggekeerd naar hun gemiddelde ontwikkeling en daar is een lange periode van ondermaatse prestaties voor nodig.

(..)

Volgens onderzoek van AFM komt dit doordat vermogensbeheerders in de praktijk vaak rapporteren in nettorendementen, waarin bepaalde beleggingskosten al zijn verrekend.

Net als de Kamermeerderheid nu concludeerde AFM toen al dat informatie over kosten volledig moet zijn, omdat deze van belang zijn voor de hoogte van de pensioenuitkering aan deelnemers.

(..)

Is de pensioenpremie wel ‘historisch hoog’ zoals vakbonden, werkgeversorganisaties en het kabinet beweren? Martin Pikaart, voorman van het Alternatief voor Vakbond, maakte voor zijn boek De pensioenmythe een grafiek van de premiehoogte bij ABP en Zorg en Welzijn. Deze twee pensioenfondsen beheren samen circa 40% van het totale Nederlandse pensioenvermogen van ongeveer € 800 mrd. Pikaart haalde de gegevens onder meer uit jaarverslagen van de fondsen en uit een rapport van de Rekenkamer.

Niet alleen laat de grafiek zien dat de premies eerder ook hoog waren, maar ook dat ze langdurig heel laag waren. Precies in die periode van twintig jaar dat de premie lager was, waren de aandelenrendementen hoog. Politici zagen de grote buffers van pensioenfondsen eind jaren tachtig als overschotten, schrijft Pikaart.

Zo kwam het idee op om deze overschotten te belasten. Het wetsvoorstel uit 1989 werd nooit uitgevoerd, maar zorgde er volgens Pikaart wel voor dat de pensioensector premiekortingen aan de werkgevers gaf. Allemaal om de overschotten te doen slinken. In 2010 werd dit aangeduid als een ‘greep uit de kas’. Met al deze informatie in het achterhoofd kan ook beredeneerd worden dat de premie nu op een normaal niveau zit en in de jaren tachtig en negentig historisch laag was.

Het is geen goed idee om de premie te fixeren op dit niveau, zegt Bernard van Praag, emeritus hoogleraar Toegepaste Economie aan de Universiteit van Amsterdam.

‘Als je na veertig jaar werken nog twintig jaar van je pensioen wil genieten, moet je simpelweg meer apart leggen.’ Volgens hem bieden beleggingsrendementen geen soelaas. ‘Een hoog rendement van 6% wordt slechts behaald door een klein aantal fondsen.’

Ook het argument dat een hogere premie de concurrentiepositie van Nederland verslechtert, bestrijdt hij. ‘Ook alle landen om ons heen krijgen te maken met een zware vergrijzing. De premiedruk gaat daar ook omhoog.’

(..) Begin jaren tachtig was die pensioenpremie bij ambtenarenfonds ABP 24 procent. Daarna zijn die premies gedaald tot circa 8 procent. Bij sommige pensioenfondsen was er een aantal jaren een premie van 0 procent en was zelfs sprake van terugsluizen van gelden naar moederbedrijven.

Pas rond 2004 werden de noodklokken geluid. (..)

Dat aanvullen is natuurlijk een pijnlijke operatie. Het betekent het zoveel mogelijk opeisen van achterstallige bijdragen aan pensioenfondsen uit de jaren negentig. In de tweede plaats moeten de premies worden verhoogd naar minstens 25 procent van de pensioengrondslag. De nu genoemde niveaus van een naar boven gemaximeerde premie van 20 procent zijn volstrekt onvoldoende om een fatsoenlijk pensioensysteem in stand te houden. We zullen door de zure appel heen moeten bijten.

Terzijde zij opgemerkt dat De Nederlandsche Bank voor haar eigen personeel een pensioenpremie bezigt van meer dan 30 procent. Soortgelijke percentages zijn te vinden bij Shell en andere bedrijven. (..)

Overigens is het dreigement van werkgevers, dat wij ons dan uit de internationale markt prijzen, maar zeer ten dele geloofwaardig. Frankrijk, België, Duitsland, Spanje en China zitten immers met dezelfde problemen. Ook daar zullen de pensioenkosten moeten stijgen.

(..) Tussen de pensioenfondsen bestaat dus geen concurrentie. We moeten kunnen kiezen tussen pensioenuitvoerders. (..)