(..)

Alle Nederlandse bedrijven op de beurs zijn bij elkaar 290 miljard euro waard. Door de AFM-meldingen is van 70 miljard de herkomst van de aandeelhouders te achterhalen. Na de Nederlandse beleggers (32 miljard) zijn Amerikaanse (23 miljard) en Britse (8 miljard) partijen de grootste beleggers in Nederland.

Door het onderzoek van de Volkskrant ontstaat voor de eerste keer een overzicht van de grootste aandeelhouders in Nederland. De Amerikaanse vermogensbeheerder Capital is met 6,2 miljard euro de grootste belegger. Andere Amerikaanse vermogensbeheerders als Blackrock, Fidilty en AllianceBernstein staan ook in de top-10 van grootste investeerders in Nederland.

(..) In 2007 was ING nog veruit de grootste aandeelhouder van Nederland. (..)

(..)

De opmars van buitenlandse aandeelhouders dateert al van de jaren negentig. Tussen 1995 en 2009 nam het belang van buitenlandse investeerders in de bedrijven uit beursgraadmeter AEX toe van 37 naar 72 procent, blijkt uit onderzoek van de belangenorganisatie van institutionele beleggers Eumedion.

(..)

Charlene de Carvalho-Heineken is de grootste Nederlandse aandeelhouder van het land. Het belang van de dochter van Freddy Heineken in het bierconcern wordt getaxeerd op 5 miljard euro.

(..)

Oprichter Frits Goldschmeding van Randstad, wiens belang in het uitzendbedrijf ruwweg 1,9 miljard euro bedraagt, prijkt op de negende plek van de ranglijst van grootste beleggers in Nederland.

(..)

Het ligt dan ook in de rede dat private-equityhuizen en hun banken op enig moment weer zouden beginnen met het nemen van meer risico. Beiden likken hun wonden, nadat ze in de jaren voor de crisis gierend uit de bocht zijn gevlogen met de handel in bedrijven op krediet. Maar zoals de vorige neergang van private-equity eind jaren tachtig een tijdelijk karakter had, zal de huidige deconfiture ook niet eeuwig duren.

Menige marktpartij is echter wel verbaasd dat sommige private-equityhuizen en banken het gaspedaal nu al weer indrukken. Neem de aankoop vorige week van het Duitse mediaconcern Springer, waar het Nederlandse Kluwer Academic Publishing deel van uitmaakt. Het Zweedse private-equityhuis EQT en GIC, een staatsfonds uit Singapore, hebben hun aankoop messcherp gefinancierd.

Een groep banken, waaronder Goldman Sachs, hebben EQT en GIC een hefboom van schuld (leverage) van 5,6 in de balans van Springer laten zetten. (..)

Een ander voorbeeld: In Italië heeft het mobiele belbedrijf Wind vorige week euro 750 mln aan zogeheten ‘Payment in Kind’-schuldpapier (PIK-notes) uitgegeven. (..)

(..) Marktpartijen zijn verblufd dat er nu al weer zo veel vraag is naar dit schuldpapier.

Standard & Poor’s (S&P) – nu wel wakker – is kritisch. Volgens S&P betrachten beleggers bij recente private-equitytransacties ‘niet genoeg discipline’ en is er een groeiend gevaar dat de markt ‘fouten uit het verleden herhaalt’. S&P wijst erop dat de premies op kredietderivaten op een mandje van leveraged loans (zie grafiek) weer op het lage niveau van voor de crisis zijn beland.

‘Op dit moment kun je beleggers alles door hun strot duwen’,

zei een fondsmanager vorige week tegen Reuters over de emissie van Wind. Hoe dat kan? Marktparticipanten wijzen erop dat centrale banken de rente wereldwijd nog steeds extreem laag houden. Daardoor zijn banken en beleggers in hun zoektocht naar rendement mogelijk minder behoedzaam dan ze eigenlijk zouden moeten zijn. (..)

Beheerders van familievermogens zijn opeens een gewilde partij op de vastgelopen fusie- en overnamemarkt. Joris Heerkens, partner bij fusiebemiddelaar PhiDelphi Corporate Finance, weet precies te vertellen waarom. ‘Ze gaan grote risico’s uit de weg en zijn op de lange termijn gericht.’ En minstens zo belangrijk: ze zijn in staat relatief veel eigen geld in te zetten. Een uitkomst in een tijd dat banken niet meer bereid zijn om voor spotprijzen leningen te verstrekken.(..)

(..)

In het rijtje prominente familiefondsen behoren, naast Janivo en De Hoge Dennen (familie De Rijcke), partijen als NPM Capital (familie Fentener van Vlissingen), Navitas en Green Real Estate (familie Zeeman van de textielketen), Breedinvest (detaillist Jaap Blokker) en Egeria (familie Brenninkmeijer). (..) menor Inv. (familie Driessen), Reggeborgh (familie Wessels), Janivo (familie De Pont), Teslin (familie Van Beuningen), HAL Investments (familie Van der Vorm), Flint Holding (familie Fentener van Vlissingen (erven Frits)) en Boron Investments (familie John Fentener van Vlissingen).

Met de wijsheid van nu wordt duidelijk dat Løseth, die als een introvert bestuurder wordt omschreven, bij zijn pogingen om Nuon een stabielere basis te geven, een beursgang altijd heeft uitgesloten. Hij moet al hebben geweten dat Vattenfall zijn positie op de energiemarkt wilde versterken en dat Nuon, dat relatief vroeg werk maakte van duurzame, groene stroom, voor de niet zo duurzame Zweden een aantrekkelijke propositie was. ‘Een beursgang kost alleen maar geld. De aandeelhouders van Nuon zitten daar niet op te wachten’, zei Løseth in deze krant.

Een beetje bluf zat daar wel bij, want Nuon was door zijn niet geweldige resultaten geen aantrekkelijke overnamepartner. Løseth wil nu niet meer herinnerd worden aan het tijdrovende en ten slotte mislukte fusieproces met energiebedrijf Essent. Ook niet aan het blauwtje dat Nuon liep bij het Duitse EON.

Het heeft er dus de schijn van dat Løseth de overname van Nuon door Vattenfall heeft voorbereid en nu de beloning incasseert voor zijn behendigheid en strategisch inzicht. Deze beloning komt alleen wat vroeger dan verwacht nu Vattenfall-topman Lars Josefson met verplicht pensioen wordt gestuurd wegens roekeloos bestuur.

Ongetwijfeld heeft Løseth ook van tevoren gesondeerd of zijn huidige jaarsalaris van ruim acht ton bij Nuon een probleem is voor de nieuwe eigenaar, die als staatsbedrijf toch ook een goed verhaal moet hebben voor de Zweedse belastingbetalers.

Løseth, die weg- en waterbouwkunde studeerde aan de Technische Universiteit van Trondhein en als econoom afstudeerde op de universiteit van Oslo, laat niet veel over zichzelf los. Hij is getrouwd, heeft drie kinderen en houdt van langlaufen en wandelen. Hij kwam in 2003 bij Nuon, nadat hij in Noorwegen bij Statoil veel ervaring had opgedaan bij de winning van olie en gas. Maar ook energie uit waterkracht is voor hem geen onbekend terrein door zijn dienstverband bij Statkraft.

De Noor zegt Nederlands goed te kunnen verstaan, maar spreekt toch liever Engels. In die taal stelt hij dat kernenergie geen optie is, dat hij veel weet van gaswinning en dat van de alternatieve energiebronnen windenergie de meest kansrijke is, zeker in Nederland.

Nuon heeft een groen profiel en daarin past de bestuurder Løseth. Als hij bestuursvoorzitter wordt van Vattenfall, een bedrijf dat veel van zijn energie opwekt door middel van kolencentrales, hoeft Løseth dat groene profiel niet in de prullenbak te gooien. Kolencentrales stoten weliswaar veel koolstofdioxide uit, maar dat nadelige effect kan, denken ze bij Vattenfall, goeddeels teniet worden gedaan als de CO2 kan worden afgevangen en worden opgeslagen in ondergrondse opslag. Daarin wordt overigens al stevig geïnvesteerd. Om de CO2-waarde per kilowatt uur omlaag te krijgen, wordt ook veel geld gestoken in windenergie.

(..)

Levensloop

Øystein Løseth

De Noor Øystein Løseth (1958) kwam in 2003 in dienst bij energiebedrijf Nuon als managing director Nuon Energy Sourcing. In 2006 trad hij toe tot de raad van bestuur om in april vorig jaar Ludo van Halderen op te volgen als voorzitter. Als voorzitter gaf hij leiding aan de overname van Nuon door Vattenfall in juli dit jaar. Eerder werkte Løseth bij het Noorse Statkraft, Naturkraft, Alliance Gas en Statoil.

In de periode van 2006 tot 2009 nam de premie met gemiddeld 0,75% per jaar toe. In dezelfde tijd groeiden de totale zorguitgaven met gemiddeld 6% per jaar. Dit is het raadsel van de gematigd gestegen zorgpremie: hoe kan het dat de totale zorgkosten acht keer zo snel gestegen zijn als de premies voor de basisverzekering?

(..)

Als je corrigeert voor deze eigen bijdragen – de no claim-teruggave aftrekt van de nominale zorgpremie en het eigen risico daarbij optelt – dan zijn tussen 2006 en 2008 de premies voor de basispolis niet met 0,75% per jaar gestegen maar met gemiddeld 12% per jaar. Als je ook nog rekening houdt met de inkomensafhankelijke premie dan bedroeg de gemiddelde premiestijging na correctie voor de verandering in de eigen bijdrage 6% per jaar. Daarmee is het raadsel van de gematigd gestegen zorgpremie opgelost.

(..)

De veronderstelling van de NZa dat premieconcurrentie heeft geleid tot gematigde premiestijging moet hiermee ook naar het rijk der fabelen worden verwezen. Eerder het omgekeerde is aan de hand. De concurrentie tussen de zorgverzekeraars is te gering. De reden hiervoor is duidelijk: de concentratie op de zorgverzekeringsmarkt is te groot. De vier grote zorgverzekeraars hebben bijna 90% van de markt in handen.

Als we echt gematigde premiestijging willen, dan moet de concurrentie tussen de zorgverzekeraars aangejaagd worden. Hiervoor moet de concentratie op de zorgverzekeringsmarkt worden verminderd.

Dit kan door de vier grote zorgverzekeringsconglomeraten op te breken. Net als bij de banken, moet het mes worden gezet in de zorgverzekeraars. Terug naar de menselijke maat.

Wim Groot is hoogleraar gezondheidseconomie aan UM en Henriette Maassen van den Brink is hoogleraar economie aan UVA en UM.

Persoonlijk heeft de topman van De Nederlandsche Bank evenmin moeite om langer door te werken. Zijn termijn loopt af in juli 2011, dan wordt hij 68. Het liefst zou hij daarna nóg een termijn van zeven jaar dienen. Tot zijn 75ste dus.

Het is alleen steeds onzekerder of hem dat gegund is. (..)

(..)

Inmiddels ligt er nog een dossier op tafel: ING. Niet dat Wellink debet is aan de druk vanuit Brussel om het concern rigoureus op te splitsen in een (afgeslankte) bank en een verzekeraar. Men kan zich wel afvragen of de baas van DNB de ontwikkelingen in de financiële wereld altijd goed heeft ingeschat. De problemen van ING, die alleen met staatssteun het hoofd konden worden geboden, komen voort uit de ongebreidelde groei in het recente verleden. Wellink was nog niet zo lang geleden voorstander van een nóg groter ING. Hij drong begin 2007 aan op een combinatie van ING en ABN Amro, om buitenlandse kopers op afstand te houden.

Met terugwerkende kracht is het een zegen dat die fusie niet doorging. Een van de kopers van ABN, het Britse RBS, is voor tientallen miljarden door de Britse overheid overeind gehouden. De verliezen van RBS zijn voor een groot deel veroorzaakt door de verziekte beleggingsportefeuille van… ABN Amro.

Hoe was de ‘nationale kampioen’, waar Wellink van droomde, de crisis doorgekomen?

Het opbreken van ABN Amro en het inkrimpen van ING heeft de rol van Nederland in de financiële wereld gedecimeerd. Dát heeft Wellink dan weer wel zien aankomen. In 2005 zei hij in Elsevier: „Als we onze instellingen niet toestaan hier groot te worden dan zullen ze in de wereld nooit enige betekenis hebben.”

Ook in de Verenigde Staten vallen kleine banken als dominostenen om. Dit jaar alleen heeft de Federal Deposit Insurance Corporation (FDIC) al honderd banken onder curatele geplaatst en beslag gelegd op hun bezittingen. De reeks faillissementen onderstreept de groeiende kloof tussen de kleine en grote banken en financiële instellingen in de Verenigde Staten, zoals Goldman Sachs en Citigroup, die volop profiteren van de lage kortetermijnrente en de expliciete garantie van de Amerikaanse overheid. (..)

(..)

Maar niet alleen de kloof tussen kleine en grote banken groeit. Ook de kloof tussen financiële instellingen die met overheidssteun overeind worden gehouden en ondernemingen die het zelf weten te rooien, groeit. Afgelopen maandag luidde de bestuursvoorzitter van verzekeraar Delta Lloyd, Niek Hoek, de noodklok in de Financial Times. (..)

(..) Financiële instellingen die geen staatssteun ontvangen, zoals de Rabobank, moeten nu concurreren met rivalen als ABN Amro en ING, die dankzij de overheidssteun aantrekkelijke spaarproducten kunnen aanbieden.

(..)

Volgens Kenneth Rogoff, hoogleraar economie aan Harvard en voormalig chief economist bij het IMF, is het de hoogste tijd om maatregelen tegen de banken te nemen. Die kunnen nu vrijwel kosteloos geld lenen en gemakkelijk winst maken door te investeren in risicovolle activa. Immers, iedereen weet nu zeker dat als de zaken fout gaan, er een bail-out zal volgen. Er is een moral hazard van jewelste ontstaan.

Dat vertaalt zich in hogere bonussen in de financiële sector. Grote Amerikaanse banken zijn op weg om hun werknemers dit jaar 140 miljard dollar te betalen, een recordbedrag. (..)

(..)

Begin dit jaar droomde Dirk Scheringa van een toekomst als minister van Financiën, zo bleek uit een interview in de Volkskrant. De Partij Van Verongelijkten (PVV) zal hem ongetwijfeld met open armen ontvangen.

(..)

Het kan op dit moment ook niet veel. Als de bank besluit versneld terug te betalen, krijgt het geen korting maar een forse strafrente van aanvankelijk 50%. Dat is het spiegelbeeld van het regime in de rest van Europa.

(..)

(..) Als de beurskoers oploopt tot boven de euro15 wordt het theoretisch interessant voor de bank-verzekeraar om de aan de Staat verstrekte prefs om te zetten in gewone aandelen. Immers, die zijn vorig jaar afgegeven tegen een koers van euro10. Daarmee zou de schuld inclusief strafkorting zijn omgezet in stukjes ING.

Om die beurskoers op te krikken is de bank-verzekeraar druk doende vingers en tenen af te snijden. De bestuurstop vreest echter met grote vreze dat het daar niet bij blijft, maar dat het door eurocommissaris Kroes van mededinging wordt gedwongen enkele cruciale ledematen te amputeren, zoals ING Direct of Nationale-Nederlanden.

Ingewijden in het dossier stellen dat Kroes zich op het standpunt stelt dat ING failliet was gegaan zonder overheidsinterventie en dus moet bloeden, ook op de belangrijke thuismarkt en ook op een kernterrein. ‘Kroes ziet ceo Jan Hommen als curator van ING’, zegt een betrokkene. Het schrikbeeld voor ING is Commerzbank, dat omwille van de staatssteun zo’n 45% van de concernomzet moet afstoten. Het lijkt erop dat het Belgische KBC ook aan dit lijstje kan worden toegevoegd.

(..)

De kans dat Kroes van mening verandert, achten nauw betrokkenen klein. De Commissie ergert zich al maanden aan de ‘arrogante houding’ van Financiën in de gesprekken over ING. Nederland wordt betweterigheid verweten, minachting tegen commissieambtenaren en weigerachtigheid bij het verstrekken van de gevraagde informatie. Nederlandse diplomaten ontkennen dat. Zij verklaarden afgelopen weken juist dat de onderhandelingen met Brussel ‘zeer goed’ verliepen.

In haar besluit, dat vanmiddag wordt gepresenteerd, laat Kroes van die laatste opvatting geen spaan heel. (..)

(..) Om ING niet in financiële problemen te brengen werd de steun tijdelijk gedoogd.

(..)

(..) Betrokkenen ramen de extra kosten voor ING op honderden miljoenen, en mogelijk miljarden euro.

(..)