(..)

(..) Het is de praktijk van alle dag en twee kunsthandelaren durven daar best openlijk over te praten.

Er zijn drie vormen van samenwerking:

Handelaren kopen samen schilderijen in, zoals bij de Koekkoek het geval was.

Handelaren geven elkaar structureel voorrang bij een veiling.

Handelaren houden onderling een voorveiling of een naveiling waarbij wordt afgesproken wie het geveilde stuk mag kopen en voor hoeveel geld. Daarbij verrekent hij zijn winst met de andere geïnteresseerde kunsthandelaren.

Die laatste variant, de meest intensieve vorm van samenwerking, wordt ‘ringen’ genoemd. (..)

(..)

Dat ringen – sinds 1998 – verboden is, weten Buunk en zijn collega-kunsthandelaren wel. „Mede onder invloed van de discussie over de kartels in de bouw’’, zegt Buunk, „neig ik tegenwoordig meer naar samen kopen, samen houden, samen verkopen.”

Maar ook die andere vormen van samenwerken om de prijs te drukken zijn in strijd met de mededingingswet, volgens hoogleraar mededingingsrecht Pierre Larouche van de Universiteit van Tilburg. (..)

(..)

Kunsthandelaren zeggen dat ze vooral samenwerken om zo meer potentiële klanten te hebben voor een schilderij, om hun kennis over schilderijen te kunnen delen en om een schilderij zo voor een lagere prijs te verkrijgen. „Je drukt de inkoopprijs, wat gunstig is voor de consument en voor bijvoorbeeld musea aan wie je de schilderijen weer verkoopt”, zegt Buunk. De lagere prijs is, erkent hij, „alleen niet zo leuk voor de verkopers en de veilinghuizen.”

(..)

Het is voor de NMa niet eenvoudig kartelvorming aan te tonen, zeker doordat advocaten van kunsthandelaren schermen met het feit dat er tegenwoordig zoveel kopers zijn dat er altijd concurrentie is. In andere sectoren is het mogelijk kongsi’s te achterhalen door te kijken naar de prijzen: vertonen die rare afwijkingen, dan is er waarschijnlijk iets niet in orde. Maar op een markt waar de waarde wordt bepaald door ‘wat de gek ervoor geeft’, is dat heel erg moeilijk. (..)

(..)

Toen hij in 1997 aantrad bij het ABP lag er een rapport van de Algemene Rekenkamer op zijn bureau, waarin stond dat de regering 30miljard gulden uit het fonds had ‘gesloopt’. Ook bedrijven deden een greep in de kas van hun pensioenfondsen, aldus Van de Poel: “Maar

de overheid was de grootste graaier.” Als de staat en de bedrijven indertijd hun handen thuis hadden gehouden, zouden de pensioenfondsen nu ongeveer 1500 miljard euro in kas hebben gehad, bijna twee keer zoveel als in werkelijkheid het geval is, schat econoomFritsBosch: “Als de premies in de jaren negentig gewoon waren doorbetaald en de pensioenpotten niet waren afgeroomd, had het belegde geld gewoon lekker door kunnen renderen. De dekkingsgraad zou nu rond de 230 procent schommelenenwe zouden niet zo in de misère zitten.”

(..)

“Het afromen van die pensioenpotten werd in gang gezet door het laatste kabinet-Lubbers, dat de pensioenbuffers wilde gebruiken om het begrotingstekort op te vullen. Het pensioengeld werd daarnaast gebruikt voor de arbeidsmarktpolitiek. Werknemers van 55 jaar mochten

ineens met pensioen en er kwamen riante eindloonregelingen. (..)

(..) Eerder dit jaar constateerde Jean Frijns, voormalig directeur beleggingen van het ABP,

als voorzitter van de commissie Beleggingsbeleid en Risicobeheer dat pensioenfondsen alleen al in het jaar 2008 door slecht uitgevoerd beleid en fouten zo’n 20 miljard euro waren kwijtgeraakt. Het rapport veroorzaakte nauwelijks enige commotie. Tot grote verbazing van directeur Jan Maarten Slagter van de Vereniging van Effectenbezitters:

(..)

” Commissievoorzitter Frijns bevestigde vorige maand in het KRO-televisieprogramma Reporter dat de staat in de jaren negentig zo’n 25 miljard euro heeft onttrokken aan de financiële reserves van het ABP. Nu weigert hij verder commentaar. Niet onbegrijpelijk,

vindt Frits Bosch, de zaak ligt gevoelig: “Niemand vindt dit leuk. Het zorgt voor veel maatschappelijke onrust. Bovendien is het feit dat de pensioenfondsen zijn geplunderd

geen nieuws. Dat is al heel lang bekend bij iedereen die een beetje thuis is in deze sector.”

Voormalig NVOG-voorzitter Hennie Kemner is het daar niet mee eens. Volgens hem hangt er nog altijd een mysterieus waas rond de verdwenen miljarden. (..)

Uiteindelijk heb ik langs een andere weg, via een kennis die de weg wist in de archieven, het dossier alsnog in handen gekregen.”

(..)

Uit donderdag vrijgegeven cijfers van het Basels Comité blijkt dat de kredietgroei in Nederland sneller en langduriger boven de groei van het bruto nationaal inkomen is uitgekomen dan in de meeste andere ontwikkelde landen.

Bovendien is het totale uitstaande krediet twee keer zo hoog als het nationale inkomen in Nederland en daarmee een van de hoogste ter wereld.

(..)

(..)

(..)

Het idee van een ‘kabinet op afstand’ leeft in de hoogste kringen al langer, mede uit onvrede met de kwaliteit van de huidige politici, zegt hoogleraar en SER-Kroonlid Louise Fresco, die deze zomer zelf wordt genoemd voor zo’n ploeg. Een middenkabinet van ervaren mensen, gedragen door een gezaghebbend leider die boven de partijen staat. Iemand als Herman Wijffels, die hervormingen zou kunnen realiseren die nodig zijn om de crisis te overleven en de economie op koers te houden. ‘Niet zozeer een extra-parlementair kabinet, want dat zou de Kamer nooit accepteren’, zegt SCP-directeur Schnabel. ‘Maar een technocratisch kabinet, dat een aantal zaken goed kan regelen.’

Gedacht wordt met name aan een vierpartijenkabinet van PvdA, CDA, VVD en D66, een stabiele ploeg die grote dossiers zoals onderwijs, innovatie en Europa zou kunnen aanpakken. Lijstjes circuleerden er ook, met daarop mensen als oud-minister Pieter Winsemius, de huidige minister Ivo Opstelten en Alcatel Lucent-baas Ben Verwaayen namens de VVD, de Amsterdamse korpschef Bernard Welten, oud-CDA-minister Cees Veerman, de scheidend AMC-topvrouw Louise Gunning-Schepers namens de PvdA, naast Rinnooy Kan, Louise Fresco, TNT-baas Peter Bakker en Scheepbouwer.

(..)

(..) Al is dat niet de lijn van partijleider Rutte. ‘Mark ambieerde nadrukkelijk het premierschap, en bij een zakenkabinet hadden de politiek leiders in de Kamer moeten blijven’, zegt VVD-prominent Frank de Grave.

(..)

Een opmerkelijke omslag van de werkgevers, want VNO-NCW-voorzitter Bernard Wientjes (VVD) en directeur Niek Jan van Kesteren (CDA) hebben publiek tegen Wilders geageerd, omdat hij de internationale reputatie van Nederland zou schaden. Van Kesteren: ‘Je moet op zeker moment je knopen tellen. (..)

(..)

(..) Koningin Beatrix benoemt oud-premier Ruud Lubbers als informateur, een vertrouweling, net als Tjeenk Willink. Lubbers moet, zeggen ingewijden, het kabinet op afstand binnenvaren, maar maakt volgens diezelfde ingewijden een kardinale fout, door VVD, CDA en PVV eerst apart de mogelijkheid van een rechtse coalitie te laten onderzoeken. Die grijpen hun kans.

(..)

Maar de elite krijgt nog een kans. CDA-onderhandelaar Ab Klink, murw van de kritiek van de CDA-mastodonten, blaast eind augustus de formatie op. Die avond, 31 augustus, is heel bestuurlijk Den Haag bijeen in het Johan de Witthuis aan de Kneuterdijk, voor het afscheidsdiner van CDA-fractievoorzitter Pieter van Geel. ‘Daar kon je zo 25 ministers recruteren’, zegt een aanwezige.

Terwijl de CDA-fractie in crisisberaad bijeen is achter de beroemde deur, gonst het in de zaal van opwinding: dat kabinet op afstand met even sterke als weldenkende bestuurders komt er nu wellicht alsnog. ‘De stemming was euforisch’, herinnert SCP-directeur Schnabel zich. ‘Nu zou het afgelopen zijn met het gedoogkabinet. Ik heb dat nooit geloofd. Het proces was te vergevorderd.’

(..)

De werkgevers hebben hun knopen dan al lang geteld; een technocratisch kabinet op afstand of zakenkabinet is voor hen niet aan de orde. Van Kesteren: ‘Waarom? Omdat je het parlement alleen maar in oorlogstijd buitenspel mag zetten. Omdat het naïef is te denken dat Rutte en Verhagen zouden zeggen: u heeft gelijk heren, wij kunnen het niet, hier zijn de sleutels van het Torentje. En omdat zo’n zakenkabinet een fiasco was geworden. Het had de kloof in de samenleving alleen maar groter gemaakt. Het was het mooiste cadeau voor Wilders geweest.’

‘Het is als met een staatsgreep: het idee was er maar het kwam niet in de organisatorische fase. Er is niemand geweest die het georganiseerd heeft. De elite vond het abject om met Wilders te regeren en dus moesten de notabelen het dorp redden. Maar die mensen hebben over het algemeen het contact met de werkelijkheid verloren. Men praat elkaar na. Er is een diepe drang om orde op zaken te stellen, een minachting voor politici. Die zijn kortzichtig, en zij weten het allemaal beter. Dat is pas echt elitair.’

Een kabinet op afstand zoals Tjeenk Willink wilde was ook eigenlijk vanaf het begin kansloos, omdat de fracties van de gevestigde partijen het niet wilden, zegt een betrokkene. (..)

Volgens SER-kroonlid Louise Fresco is de koe nooit bij de horens gevat. ‘Het idee van het zakenkabinet bleef voortdurend rondzingen, soms in halflacherige zin, soms serieus. Maar niemand durfde het initiatief te nemen. Er was geen autoriteit die de regie voerde. Het kwam er dus niet van.’

(..)

(..)

Ondertussen moet er nog wel een vuiltje worden weggewerkt. Zowel voorzitter Wientjes als directeur Van Kesteren hebben voor de verkiezingen openlijk gewaarschuwd voor regeren met de PVV. Via bemiddeling van VVD-prominent Loek Hermans – tevens voorzitter van MKB Nederland – wordt er begin september afgerond met een etentje bij de Haagse le Bistrot de la Place, met Rutte, Verhagen, Wientjes, Hermans en Van Kesteren, om de laatste plooien glad te strijken voor het eindspel. Wilders is er niet bij.

Nu de slag gestreden is, likt een complete generatie van de elite zijn wonden. Veel tegenstanders van het gedoogkabinet hebben averij opgelopen: Tjeenk Willink, die eind komend jaar vertrekt al vicevoorzitter van de Raad van State en CDA-prominenten als Lubbers, Wijffels en Veerman. Ook SER-voorzitter Rinnooy Kan komt niet onbeschadigd uit het proces. (..)

(..)

De droom van een extra-parlementair kabinet is nooit helemaal dood, weet VNO-NCW-directeur Van Kesteren. ‘Als het kabinet valt over een akkefietje met de PVV, herrijst het idee. Zo gauw dit kabinet kraakt, zul je de sirenenzang van het elitekabinet weer horen klinken.’

(..)

Die gijzeling heeft alles te maken met de fictie dat banken cruciaal zijn voor het laten stromen van het levenselixer van het kapitalisme, namelijk geld. Dat mag ooit zo geweest zijn, maar is sinds pakweg 15 jaar niet meer het geval.

Banken lenen maar mondjesmaat uit aan niet-financiële bedrijven en bedienen in plaats daarvan vooral elkaar.

Dat geldt voor Britse en Amerikaanse banken maar ook voor Nederlandse.

Van de ¤2200 mrd die Nederlandse banken bezitten, bijna vier keer het bruto nationaal product, zijn ¤700 mrd kortlopende tegoeden op de interbancaire geldmarkt, heeft ¤380 mrd de vorm van staats- en bedrijfsobligaties en bestaat pakweg de helft uit leningen. Daarvan gaat echter maar een derde naar bedrijven.

Het merendeel zijn hypothecaire leningen en vooral securitisaties — verpakte hypotheken die worden doorverkocht aan andere banken of als onderpand dienen voor leningen op de interbancaire markt. In Nederland bedragen die ¤350 mrd, ruim de helft van het bruto nationaal product.

(..)

Tenslotte is er in Nederland veel te doen over hypotheekbedrijven.

Zij geven slecht advies, berekenen hoge provisies, veel ondoorzichtige kosten en hogere kosten dan in ons omringende landen. (..)

(..)

Waren in de jaren vijftig hefbomen van vijf maal het eigen vermogen normaal, vlak voor de crisis hadden sommige banken hefbomen van boven de vijftig. (..)

Niet door slimmer bankieren, betere risicobeheersing of financiële innovatie — de winsten per activa zweven al decennia rond de een procent. (..)

(..)

Wie kleine marges tussen lage kapitaalkosten en matige rendementen per euro met geleend geld tot een factor 40 of 50 vermenigvuldigt, zoals Goldman Sachs en Deutsche Bank voor de crisis deden, krijgt vanzelf imponerende winstcijfers van 20 tot 25 procent.

(..) Banken doen niet wat ze moeten doen, bemiddelen tussen spaarders en investeerders, en doen wel wat ze moeten laten: elkaar opgeblazen onzin verkopen waar niemand wat aan heeft. Dat was voor de crisis zo en dat is nog steeds zo.

(..)

Basel 3 is een lachertje en raakt niet de kern van het probleem, namelijk dat de reserves die banken opzij moeten zetten afhangen van het risico op hun activa, dat de banken — hoe verzin je het? — vervolgens zelf mogen bepalen.

(..)

Ewald Engelen is bijzonder hoogleraar etnisch ondernemerschap en hoogleraar financiële geografie aan de UvA.

Een kwart van de Nederlandse mannen die zijn geboren tussen 1985 en 1994 haalt niet het opleidingsniveau van de ouders. Daarmee stokt de sociale stijging in Nederland.

Vrouwen klimmen nog wel op de maatschappelijke ladder. Dankzij de emancipatie hebben meisjes de afgelopen decennia een grote inhaalslag gemaakt. De deelname aan het onderwijs van meisjes en jonge vrouwen is veel sterker gegroeid dan die van jongens en jonge mannen, en op veel fronten hebben zij jongens en jongemannen intussen ingehaald.

(..) Vroeger hing partnerkeuze sterk samen met de maatschappelijke positie van de ouders. Je trouwde met iemand die ongeveer uit hetzelfde milieu kwam als zij. Nu is die keuze veel meer gebaseerd op het opleidingsniveau van de betrokkene zelf. Opleidingshomogamie, zoals het in jargon heet, voorkeur voor een partner met een vergelijkbaar diploma, is sterk.

Een hoogopgeleide man en een hoogopgeleide vrouw zijn vaak allebei carrièregericht en daardoor wordt hun gezamenlijke inkomen heel hoog. Aan de onderkant van de opleidingspiramide kiezen twee laagopgeleide partners nog heel vaak voor het kostwinnersmodel, waarin de vrouw niet of bijna niet werkt. (..)

Overigens heeft binnen de groep Nederlanders die is geboren tussen 1985 en 1994 nog maar een minderheid van de kinderen uit het hoogopgeleide milieu twee hoogopgeleide ouders. Maar de trend zet nog steeds door. Van 42 procent van de basisschoolleerlingen met minstens één hoogopgeleide ouder was in 2007-’08 ook de andere ouder hoogopgeleid, schrijft het SCP. Halverwege de jaren vijftig was dit 19 procent. Met die toenemende opleidingshomogamie zal de kloof tussen laag- en hoogopgeleide Nederlanders de komende jaren nog groeien.

(..)

De babyboomgeneratie (geboren tussen 1945 en 1955) heeft over hun hele levensloop waarschijnlijk minder geprofiteerd van overheidsuitgaven dan latere generaties, vooral door het lage voorzieningenniveau tijdens hun jeugd. Nederlanders geboren tussen 1960 en 1990 profiteren waarschijnlijk het meest van overheidsuitgaven.

Steeds minder ouders vinden het belangrijk hun kinderen iets na te laten. Ze maken het geld nu zelf op. Want ondanks de gestegen welvaart neemt de hoogte van erfenissen af. Gecorrigeerd voor inflatie was in 1981 een gemiddelde erfenis 87.000 euro, in 2005 was dat 79.000 euro.

(..)

(..)

De nieuwe elite wordt samengesteld uit de knapste koppen die in open werving zijn geselecteerd door de beste scholen: the best and the brightest.

Zou het? Driekwart van de studenten op de business schools in Engeland en de VS komt van particuliere scholen, die voor de grote meerderheid van scholieren onbetaalbaar zijn. Zij zijn dus de studenten met de rijkste ouders. Zouden er op goedkopere scholen niet ook heel wat bovenste beste brightest rondlopen?

Eenmaal in functie dragen de nieuwe leiders een ontzagwekkende verantwoordelijkheid voor duizenden mensen en miljarden dollars. Daarvoor moeten zij ook navenant beloond worden. Dat is waar, maar is het een argument om ze daarom vele tientallen miljoenen uit te keren?

De machinist van de hogesnelheidstrein rijdt dagelijks op en neer naar Parijs met twee keer duizend passagiers, elk verzekerd voor, zeg, een miljoen. Hij is verantwoordelijk voor tweeduizend levens en twee miljard euro, per dag. Wanneer hij ’s avonds uit Parijs arriveert op spoor 13a staat dan ook de stationschef klaar met twee miljoen contant voor de machinist, als bonus van de dag. Of vergis ik me nu?

(..) Die financiële papieren zijn ingewikkeld, knap ingewikkeld zelfs, maar zo moeilijk als de spelregels van, zeg, het bridgespel, zijn ze nu ook weer niet. (..) Gecompliceerd zijn de kansberekeningen waarmee de waarde van het product wordt becijferd. Maar achteraf blijkt dat de gegevens waarop die berekeningen gebaseerd werden grotendeels vervalst waren en dat de coëfficiënten alleen golden voor de juichstemming van een opgaande markt en alle betekenis verloren bij dalende en instortende koersen. Die treurige constatering geldt voor de meeste kwantitatieve modellen waarmee de quants, die bollebozen uit Harvard en MIT, die whizz kids, die wonderkinderen van de rekenmachine, kwamen aanzetten.

Al zijn die financiële producten helemaal niet zo ondoorgrondelijk als ze worden voorgesteld, voor de best and the brightest waren ze te moeilijk. Menig bankier is er met open ogen ingetuind en onze allereigenste ABN Amro of ING zouden onder hun schuldenlast bezweken zijn als ze niet door de overheid (die in de marktistische theorie heemaal geen rol hoort te spelen) nog net gered waren.

(..) Nu is nog te bewijzen dat die waardestijging inderdaad aan de topman kan worden toegerekend en waar te maken dat dit bedrag hem daarom ook als beloning toekomt. Tentamenvraag voor de hoogste klas van de business school: waar vind je een sponsor voor dit onderzoek?

(..) Soms wordt een koppelaar ingehuurd, een head hunter, die op zoek gaat naar een geschikte partij in zijn uitgebreide kennissenkring, precies zoals dat tot in de vorige eeuw in aanzienlijke kringen gebruikelijk was bij het vinden van een gepaste huwelijkskandidaat. Bij gevorderde marktisten is de vrije markt vooral bedoeld voor anderen.

Hoezeer men in die kringen ook zegt te hechten aan cijfers en harde feiten, als het om de keuze van de hoofdman gaat, prefereert men pure poëzie: de leider moet ‘doortastend zijn, visionair, vertrouwen uitstralen en overwicht’. De heldendichten van Homerus steken er bleekjes en pips bij af. (..)

Die zinsbegoochelende, fantasmagorische bedragen die de topfunctionarissen zich voor bewezen diensten als eindejaarsfooi laten toeschuiven, waren volgens de verstrekkers ‘marktconform’. Ze bedoelen dat een ander bedrijf dezelfde man ongeveer evenveel aan bonus zou betalen en dat ze dus wel moeten, willen ze hem binnenshuis houden. Ze laten zich dus chanteren, en maar al te graag.(..)

(..) De grote, internationale ondernemingen ontlenen hun macht voor een aanzienlijk deel aan het chanteren van de regering in het ene land door te dreigen met vertrek naar een ander land. (..)

(..)

Nu waren er ook wel speculanten die vermoedden dat de huizenmarkt zou instorten en die dus speculeerden ‘a la baisse’: (..) En Goldman Sachs vond onder zijn eigen cliëntèle willige kopers van het pakket bedorven leningen. Balletje, balletje.

Bij diezelfde bank wordt gehandeld met supersnelle computers die in duizendsten van seconden een miniem koersverschil kunnen opsporen en een passende handelsorder afgeven. Een wonder van programmering, een mirakel van techniek. Wat blijkt? De bank kreeg van de beurs inzicht in het koersverloop met een duizendste voorsprong op alle anderen. Dat was dus handel met voorkennis.

(..)

Brachten ondernemingen uit de grootste economie van Afrika in 1996 nog 2,7 miljard euro de grens over, in 2008 groeiden de directe investeringen van Zuid-Afrika in de rest van Afrika volgens de Zuid-Afrikaanse centrale bank tot meer dan 15 miljard euro.

„De Chinezen investeren veel en snel in Afrika, maar hun positie wordt sterk overdreven”, zegt de Zuid-Afrikaanse econoom Stephen Gelb, die meewerkte aan het UNCTAD-rapport. „Ze zijn pas net begonnen, terwijl Zuid-Afrikanen al veel meer hebben opgebouwd.” Volgens hem staart het Westen zich „ten onrechte blind op de Aziaten”.

(..)

Volgens McKinsey Global Institute is de winst op investeringen nergens in de wereld zo hoog als in Afrika. (..)

(..)

(..) Gevorderde cultuurpessimisten en vooruitgangssceptici komen vaak uit bij een boerengezin dat knus bij het vuur zit te eten in een hoeve midden in een ongerepte natuur.

We moeten daar niet mee aankomen bij de schrijvende Britse evolutiebioloog Matt Ridley: ‘de bronchiale hoest van de vader is een voorbode van de longontsteking waaraan hij op zijn 53ste zal overlijden. De baby zal overlijden aan de pokken waardoor hij nu moet huilen; (…) hoewel de stoofpot smakeloos en taai is, is het een zeldzame afwisseling voor de watergruwel. In deze tijd van het jaar is er geen fruit of sla. Niemand heeft ooit een toneelstuk gezien of een piano gehoord…’

Het zijn altijd romantische westerlingen geweest die de trek naar de steden hebben betreurd, weet Ridley: (..) De traditie bestaat al sinds Plato, die treurde om de schrijfkunst die ons geheugen ondermijnt.

(..)

De meest bevoorrechte kerel van de 17de eeuw, Lodewijk XIV, genoot ondanks 498 gespecialiseerde bedienden minder privileges dan een westerling nu. Een geavanceerde gezondheidszorg, een diversiteit aan voedsel, een overvloed aan informatie – op alle gebieden zitten we boven de Zonnekoning.

(..) ‘Ik merk dat ik het oneens ben met reactionairen van alle politieke kleuren: blauwen die een hekel hebben aan culturele verandering, roden die een hekel hebben aan economische verandering en groenen die een hekel hebben aan technologische verandering.’

(..)

In Geluksvogels laat Valkenberg goede dingen uit het Nederland van nu de revue passeren die, het eeuwige lot van voordelen, ‘al te gemakkelijk over het hoofd worden gezien’. Vooral de platte consumptiemaatschappij wordt in bescherming genomen. Laten we blij zijn met al die keuzes. Degenen die aan de verleidingen bezwijken, geven blijk van een gebrek aan wat de Grieken hexis noemden, de juiste innerlijke houding.(..)

Onze tijd verdient beter dan zij krijgt van dat leger van cultuurpessimisten en wetenschappers. (..)

(..)

Met een begrip als relatieve welvaart kan Ridley weinig. Een miljard aardbewoners zitten, denkt hij, boven de Zonnekoning – maar die zag, in tegenstelling tot al die recentelijk in stedelijk gebied gearriveerden Oost-Europeanen, Indiërs en Chinezen, niet de hele tijd mensen om zich heen die meer hadden. Uit onderzoeken blijkt steevast dat het welbehagen van mensen afneemt naarmate ze slechter af zijn dan hun omgeving. Een paardenkar in een dorp waar niemand vervoer heeft is een bron van trots, een paardenkar in een stad vol auto’s een bron van schaamte.

Het belangrijkste wat in deze boeken onderbelicht blijft, is evenwel dat krediet dat allerhande pessimisten toekomt voor positieve veranderingen – en de rampen waar optimisten en vooruitgangsdenkers op zijn minst medeschuldig aan zijn. Dat er ook na 1865 nog sprake was van economische groei, kwam natuurlijk mede door die ‘steenkoolapocalyptici’ en de zoektocht naar alternatieven die zij in gang zetten. (..)

(..) Wat voor stijgende lijn je ook in de geschiedenis ontwaart, de zwarte bladzijde die de twintigste eeuw in veel opzichten was, laat zich niet eenvoudig omslaan. De totalitaire staten die voor tientallen miljoenen doden verantwoordelijk waren, vloeiden in hoge mate voort uit vooruitgangsdenken en een geloof in techniek. (..)

Matt Ridley noemt zichzelf een rationeel optimist, om het verschil duidelijk te maken tussen hem de aartsvaders van het totalitarisme, de 19de eeuwse utopisten. Zij waren ‘irrationele optimisten’. Maar zo zagen fascisten en communisten zichzelf niet: hun project was rationeel. De communistische maatschappij vloeide zelfs voort uit een aan wetenschappelijke wetten gehoorzamende geschiedenis.

(..)