Het Philips Pensioenfonds is volgens de Haarlemse rechtbank helemaal niet opgelicht door verdachten in het vastgoedfraudeproces. Deze opmerkelijke conclusie werd gisteren duidelijk tijdens de uitspraak in het grootste fraudeproces uit de Nederlandse historie. „Het verkopen van het onroerend goed aan een vaste groep kopers was in de markt bekend. Kennelijk stonden commerciële belangen niet voorop bij het pensioenfonds”, aldus rechtbankvoorzitter Rino Verpalen.

(..)

„Het vastgoed van Philips ging al jarenlang onderhands in pakketten van de hand, net iets boven de taxatiewaarde”, stelde de rechtbank vast. De verdachten bij Bouwfonds hoefden er zodoende alleen maar voor te zorgen dat zij vooraan in de rij met kopers kwamen te staan. Om zich van voorrang te verzekeren, verstrekten zij de Philipsbestuurders peperdure horloges, snoepreisjes en contante betalingen. (..)

(..)

Maar in Brussel zijn er weinig mensen zijn die zich hierom druk maken. (..)

Volgens de Portugese nationale bank liep 69,3 procent van de directe investeringen van Portugese bedrijven in het buitenland in de eerste 11 maanden van 2011 via Nederland. Conglomeraten beïnvloeden met geldstromen tussen winstgevende en verlieslijdende dochters overal ter wereld, de belastingen die ze in diverse landen moeten betalen. Ook laten ze dochters diensten aan elkaar factureren voor soms bizarre bedragen. Inspecteurs vonden ooit balpennen uit Trinidad die 8.500 dollar kostten. Op de meeste transacties hebben inspecteurs echter nauwelijks zicht.

(..) Volgens accountantskantoor Deloitte is Nederland een beter vestigingsland voor grote bedrijven dan Zwitserland. (..) Meer dan 1.700 Amerikaanse grote bedrijven hebben hun hoofdkwartier in Nederland. Vandaar dat president Barack Obama Nederland in 2009 op een lijst ’belastingparadijzen’ zette die hij wilde aanpakken. (..)

De hulporganisatie Action Aid trok de gangen van honderd beursgenoteerde bedrijven in Londen na, en constateerde dat die 1.330 dochters in Nederland hebben, vanwege de belastingen. Alleen de Amerikaanse staat Delaware had er meer. (..)

(..)

Nederland verdient aan deze rol als „knooppunt in het financiële verkeer” geen grof geld. Kantoortjes van multinationals in Nederland zijn vaak klein en betalen amper belasting. Staatssecretaris Frans Weekers (VVD) zei in 2010 dat het om 1 miljard euro aan inkomsten per jaar ging, plus een bloeiende adviessector waar consultants en toeleveranciers 500 miljoen euro aan „vergoedingen” verdienen. De situatie corrigeren is dus meer een politiek besluit dan een financiële aderlating. Wat het Portugese geval extra wrang maakt, is dat het zijn eigen belastingparadijsje Madeira – eens geliefd bij telecombedrijven vanwege de lage btw-tarieven – recentelijk onder Europese druk ontmanteld heeft.

(..)

“Het is een mythe dat Nederlandse nieuwbouwwoningen duur zijn. Het wonen in grote Duitse en Franse stedelijke gebieden als Hamburg, Frankfurt, Munchen, Parijs, Lyon en Nice is zelfs substantieel duurder dan in Rotterdam, Amsterdam of Utrecht”, zegt Friso de Zeeuw, directeur Nieuwe Markten bij Bouwfonds Ontwikkeling.

Uit het onderzoek komt ook naar voren dat de bouwkosten in de drie landen vergelijkbaar zijn.

(..) Ook Nederland laat de eigen schuld niet keuren. ‘De markten zien dat als een teken van kracht’, benadrukt het ministerie van Financiën.

Ook België, Duitsland, Frankrijk en Italië worden binnen de eurozone ongevraagd beoordeeld. (..)

(..) En de financiële markten hebben ze zelf toegang verleend door de mening van de beoordelaars te institutionaliseren. Pensioenbeleggers mogen hun geld alleen steken in als zeer veilig aangemerkte staatspapieren. Basel III – de na de vorige crisis overeengekomen regulering van de banken – maakt nog altijd gebruik van de mening van kredietbeoordelaars om te meten aan welke risico’s banken zich mogen blootstellen.

Een oud-medewerker van Standard & Poor’s noemt het ‘opmerkelijk’ dat de hele wereld blind lijkt te varen op het oordeel van drie kantoren die ook nog eens betaald worden door de instellingen die ze beoordelen. ‘Je zou ze eigenlijk veel meer als adviseurs moeten zien’, zegt de oud-analist.

Ze hebben het niet altijd bij het rechte eind. Het faillissement in 2003 van de Amerikaanse energiereus Enron zagen ze niet aankomen. Ook de val van Lehman Brothers en de IJslandse banken Landsbanki (in Nederland bekend als Icesave) en Kaupthing ontsnapten aan hun voorspellende blik.

En soms zijn ze te laat. Moody’s bleef heel lang volhouden dat Griekse staatsleningen een veilige belegging waren, terwijl de markten, en concurrenten Standard & Poor’s en Fitch, daar al anders over dachten. (..)

Griekenland betaalde, in tegenstelling tot bijvoorbeeld Nederland en Duitsland, wél voor kredietkeuring: jaarlijks 250- tot 400 duizend euro. (..) Volgens Papanicolaou had Griekenland geen keus. Zonder rating geen geld. Half jaren negentig, ten tijde van de drachme, betaalde Griekenland nog 15 procent rente op de staatsleningen die het uitgaf.

Zeven jaar later werd de Euro ingevoerd. (..) Grieks staatspapier werd een veilige belegging waarover het land nog 5 procent rente betaalde.

(..) ‘Een goede analist bij bijvoorbeeld Standard & Poor’s kan een veelvoud van zijn salaris verdienen als adviseur bij een bank’, zeggen ingewijden. Het gebeurt dan ook regelmatig dat werknemers overstappen naar de lucratievere banken. De City is een carrousel.

Eenmaal in dienst van de bank begeleiden ze bijvoorbeeld een beleggingsproduct naar de beoordeling door een van de drie kredietkantoren. De oud-analist: ‘Ze weten precies waar op gelet wordt. Soms werden zelfs hele meetprogramma’s nagebouwd. En als de adviseur nu ook nog een oud-collega is van de analist, dan gaat die persoonlijke relatie ook meespelen.’

Afgelopen zomer volgde op de afwaardering van de Verenigde Staten door Standard & Poor’s indrukwekkend machtsvertoon van de overheid. Het Openbaar Ministerie kondigde een onderzoek aan naar de beoordelingen van vastgoedportefeuilles. (..)

(..)

Henry Varnum Poor trok in de tweede helft van de 19de eeuw als journalist langs de Amerikaanse spoorwegen. In 1868 publiceerde hij er met zijn zoon de Manual of the Railroads of the United States over, een bijeenraping van de financiële data over de florerende spoorwegindustrie. Binnen korte tijd gingen 2.500 exemplaren van het vuistdikke handboek over de toonbank, voor 5 dollar per stuk.

(..)

Ook Moody’s en Fitch bloeiden in die periode op. Essentieel is dat de investeerder toen betaalde voor het advies. In plaats van zelf de reis naar het Westen te maken en de boeken in te zien, besteedden investeerders dat uit.

Daar kwam in 1970 verandering in met de uitvinding van geavanceerde kopieermachines. De vrees bij de kredietbeoordelaars bestond dat investeerders de vuistdikke rapporten door het kopieerapparaat zouden halen en minder genegen zouden zijn om te betalen. Het verdienmodel stond onder druk. De kantoren gingen op zoek naar een andere manier om geld te verdienen en kwamen uit bij bedrijven en landen in geldnood. Die lieten ze betalen voor de keuring van hun krediet. Immers zonder keuring zouden ze minder makkelijk aan geld komen.

(..)

In de praktijk lijkt de regeling een wassen neus.

Nederland schaart zich met een quotum bij de Europese landen die trachten het percentage vrouwen in het bestuur en het toezicht van ondernemingen te verhogen.

Nederland doet dat niet, zoals Noorwegen, met een verplichting, maar met een streefquotum van 30% vrouwen in de top. Het parlement heeft hiertoe vorig jaar mei het amendement-Kalma aangenomen.

Tot 2016 geldt het ‘pas toe of leg uit’-regime. Bedrijven die het quotum niet halen, moeten dit in hun jaarverslag verklaren en uiteenzetten op welke wijze zij dit in de toekomst wel zullen realiseren. de regel geldt uitsluitend voor bedrijven die minimaal €17,5 mln waard zijn, minimaal €35mln omzet hebben en 250 of meer werknemers tellen. Het gaat daardoor om precies 6442 bedrijven, stelt Elite Research in Uden, dat elke twee jaar een onderzoek uitvoert voor de Emancipatiemonitor van het Sociaal en Cultureel Planbureau.

In de praktijk lijkt de wetswijziging een wassen neus. de directie van de meeste bedrijven telt minder dan drie personen en ruim 80% heeft niet eens een raad van commissaris. In Nederland hebben 5719 bedrijven van de genoemde categorie natuurlijke personen in de top. Het gaat om 10.283 mensen, gemiddeld 1,6 bestuurder per bedrijf.

Jos van Hezewijk, directeur van Elite: ‘de 30% van Kalma heeft dus betrekking op gemiddeld 0,48 vrouwelijke bestuurder. Om 30% vrouwen te benoemen, zijn minimaal 2 bestuurders nodig. de meeste bedrijven waarop het amendement betrekking heeft, hebben echter slechts 1 bestuurder. De vraag is dan ook: hoeven de meeste bedrijven dan geen vrouw te benoemen? Of moet de directie geheel vervangen worden door vrouwen? In het amendement is hierover niets geregeld.’

Ruim 80% heeft niet eens een raad van commissaris

Vervolg op pagina 13

Vrouwenquotum ‘heeft niets om het lijf’

Bij de commissarissen lijkt het vrouwenquotum al op voorhand weinig nut te hebben. Liefst 82% van de bedrijven heeft geen raad van commissarissen. de overige 1150 bedrijven hebben 3531 commissarissen ofwel gemiddeld 3,1 commissaris per bedrijf. Van Hezewijk: ‘Slechts voor dit geringe aantal bedrijven lijkt het amendement Kalma goed uitvoerbaar.

Lijkt, want verschillende bestuurders hebben al geopperd dat ze de raad van commissarissen inkrimpen tot 1 of 2 leden, zodat ze onder de wet uitkomen.’

‘Van deze regeling val je niet om, het heeft eigenlijk niets om het lijf’, zegt Wilma Henderikse van VandoorneHuiskes en partners, organisatie- en adviesbureau in Zeist.‘Eigenlijk wil je dat bedrijven uit zichzelf gemotiveerd zijn om te streven naar meer vrouwen in de top, maar in de praktijk komt daar toe nu toe weinig van terecht.’

Volgens Henderikse verandert het streefcijfer hier weinig aan, omdat bedrijven door het ‘pas toe of leg uit’-principe van alles kunnen aanvoeren: er zijn maar weinig commissarissen, die treden toevallig voorlopig niet af, of ik kan geen vrouw in mijn sector vinden.’

Ze wijst op het verschil met NoorwegenensindskortookSpanje.

In Noorwegen is het quotum van 40%vrouweninradenvancommissarissen van beursbedrijven al in 2009 gehaald. Spanje kent een quotum van 40% sinds 2007 dat in acht jaar tijd bereikt moet worden. Hendrikse: ‘In Spanje heeft dat aanvankelijk geleid tot een stijging van het aandeel vrouwen, maar men denkt dat de doelstelling niet gehaald gaat worden. Bij Spanje moet je wel bedenken dat de netto arbeidsparticipatie van vrouwen veel lager is dan in Nederland.’

Van de bedrijven met een rvc zegt een op de zes dat de raad matig tot slecht functioneert. Dit blijkt uit vandaag gepubliceerd onderzoek van BDO Accountants.

(..)

Bedrijven zonder rvc verwachten in meerderheid dat zo’n raad de besluitvorming vertraagt, waardoor kansen gemist worden. Bovendien zou discussie binnen het managementteam of met de accountant al voldoende kritische inbreng opleveren. De minderheid van de ondernemers die wel positief reageert, verwacht dat een rvc zal leiden tot een groter netwerk van potentiële klanten en opdrachten.

Dit wordt onderschreven door 33% van de bedrijven met rvc.

Van de ondernemingen mét een rvc meent 43% dat een rvc de kwaliteit van de bedrijfsvoering niet of nauwelijks positief beïnvloedt.

Twintig procent is ontevreden over de samenwerking, gezamenlijke daadkracht en effectiviteit van de rvc. (..)

(..)

De wereldwijde bankensector is sinds het begin van deze eeuw in omvang verdubbeld. Momenteel gaat ruim 8% van de wereldeconomie richting de financiële sector. dat blijkt uit cijfers van Vallstein, een bureau dat bedrijven adviseert in hun relatie met de bank.

(..)

(..)

Hugo van Wijk, directeur van Vallstein, denkt dat een financiele sector die de reële economie ondersteunt, een doelstelling die vele politici en toezichthouders hebben omarmd sinds de crisis, hooguit 4% van het wereldbbp (totale mondiale economie) mag zijn. Wordt het meer, dan is dat een aanwijzing dat er iets mis is. ‘de marges van banken zijn te hoog, of er worden ergens in de sector zeepbellen opgeblazen’, aldus Van Wijk.

(..)

De speculaties hebben alles te maken met een nieuw loket dat de ECB dinsdag opent. Banken kunnen daar tegen een zeer schappelijk rentetarief (1%) drie jaar lang geld lenen. Deze LTRO’s (Longer Term Refinancing Operations) zijn bedoeld om het bankwezen van voldoende liquiditeit te voorzien, nu de instellingen elkaar door onderling wantrouwen nauwelijks nog van kredieten voorzien.

Analisten vermoeden dat er een zogenoemde ‘carry trade’ gaat plaatsvinden. Banken kopen perifere staatsobligaties, die een hoog rendement opleveren (de tienjaarsrente in Italië is 6,5%, die in Spanje 5,2%). Vervolgens krijgen ze het bestede geld weer terug door de stukken in onderpand te geven bij de ECB, in ruil voor de bovengenoemde goedkope lening. Het verschil tussen de betaalde en de ontvangen rente kan oplopen tot ruim 5%: een marge waar een rechtgeaarde bankier geen nee tegen zegt.

Het feit dat Spanje vorige week met een veiling van staatsobligaties veel meer ophaalde dan gepland toont volgens enkele marktkenners aan dat beleggers vooruitlopen op LTRO’s. Ook de ontwikkelingen in de secundaire ontwikkelingen in de secundaire markt wijzen in die richting.

(..)

Feitelijk komt het erop neer dat banken staatsobligaties kopen met goedkoop geld van de ECB, die zelf al voor ruim €200 mrd aan perifere schuld heeft ingeslagen. (..) De carry trade is profijtelijk maar eveneens riskant. Als het sentiment op de markt draait, dalen de koersen van perifere staatsobligaties en eist de ECB extra onderpand op. Precies om die reden zijn er ook economen die verwachten dat banken de extra financieringsmogelijkheden van de ECB juist zullen gebruiken om uit te breiden in veilige schuldtitels van Duitsland en Nederland, zodat de toch al lage rente in deze landen nog verder daalt.

Banken in Italië en Spanje hebben allerlei redenen om wel in staatsobligaties van eigen bodem te stappen. Ze zitten er al zo zwaar in, dat een wanbetaling hun eigen vermogen zou wegvagen. Worden ze daar door de LTRO’s extra toe aangemoedigd, dan maakt dat de eurozone er niet gezonder op. Risico’s verplaatsen naar banken in landen die geen geld meer hebben om ze te redden: dat is een scenario dat ECB-president mario Draghi vast niet beoogt.

Wellink zou de jaarverslagen van zijn eigen bank en de rapporten van de Financial Stability Board vanaf 2005 nog eens moeten nalezen. Keer op keer waarschuwen de toezichthouders voor de risico’s van de tot AAAobligaties omgebouwde rommelhypotheken.

Nadrukkelijk noemt men het risico dat het onduidelijk is hoe de producten gewaardeerd moeten worden. Ook noemt men de liquiditeitsrisico’s en waarschuwt men voor het stijgende risico van een systeemcrisis.

(..)

Mijn collega Ivo Arnold oppert op zijn blog dat de Nederlandse toezichthouders, in tegenstelling tot hun Canadese collega’s, niet durfden in te grijpen. Het afremmen van de expansie van ING zou de status van de Nederlandse financiële sector ondermijnd hebben. Dat zou ook de status van DNB als machtige toezichthouder aangetast hebben.

(..)

Er is ook een andere verklaring mogelijk voor het gedrag van Wellink.

Ik sluit niet uit dat zijn medewerkers hem niet op de ernst van de situatie hebben willen of durven wijzen. (..)

(..)

(..) In 2008 steggelden Amerikaanse politici maandenlang over de oprichting van een noodfonds, waarmee ‘giftige’ hypotheekleningen zouden worden gekocht van in de problemen geraakte banken. Het ging om het toen reusachtige bedrag van 700 miljard dollar (522 miljard euro).

Maar nu heeft persbureau Bloomberg ontdekt – na een langdurig proces dat de Amerikaanse Fed tot openheid dwong – dat het nog veel erger kan. Elf keer zo erg zelfs. Maar liefst 7.700 miljard dollar aan leningen en garanties werd tussen 2007 en 2010 aan banken als liquiditeitssteun verstrekt door de Amerikaanse centrale banken. Goed voor meer dan de helft van het Amerikaanse bruto binnenlands product. Congresleden en senatoren hadden het nauwelijks door.

(..) Ook de Amerikaanse kantoren van drie Nederlandse banken – Rabobank, ING en ABN Amro – maakten er gebruik van. Rabobank in New York klopte in 2009 tien keer aan bij de Fed, voor hulp ter waarde van in totaal 23,75 miljard dollar.

(..) Amerikaanse beleidsmakers wisten door het verholen karakter van de steun immers niet hoe ernstig de situatie écht was.

Ze kozen daardoor voor mildere hervormingen: (..)  Bloomberg berekende dat de betrokken banken tezamen ruwweg 13 miljard dollar extra winst konden maken dankzij het Fed-programma. Van dat bedrag kwam 4,8 miljard dollar bij de zes grootste Amerikaanse banken terecht, goed voor een kwart van de gezamenlijke nettowinst die deze banken gedurende het Fed-programma maakten.

(..)