Onze bewust denkende hersenen kunnen maar één ding tegelijk, maar toch zie je veel mensen die met verschillende taken tegelijk bezig zijn. Zeker nu we voortdurend online zijn, verliezen we steeds meer onze focus. We reageren voortdurend op prikkels van buiten, waardoor er geen ruimte is voor diepgang en creativiteit.

(..)

We hebben de afgelopen 150 jaar de overgang gemaakt van handwerk naar breinwerk. Maar we managen deze breinwerkers alsof het de handwerkers van vroeger zijn. (..)

(..)

Naarmate je ouder wordt, is multitasken moeilijker. Maar het is een misvatting dat jongeren dat goed kunnen omdat ze permanent online zijn. Uit onderzoek blijkt dat zij grotere moeite hebben om zich te concentreren dan ouderen en dat ze juist veel slechter kunnen multitasken.

(..)

(..)

(..) de oude garde weet sleutelposities te veroveren. Zij hebben de politieke ervaring om idealisme in resultaten om te zetten, denkt Obama. Naast Summers keert ook Clintons oud-staatssecretaris Tim Geithner terug, nu als minister van Financiën. Clintons naaste adviseur Rahm Emanuel wordt stafchef in het Witte Huis, een waakhond-positie voor de president.

(..) Iedere dag leest hij strikt, tot vandaag aan toe, tien brieven van gewone Amerikanen. Dat kan niet verhinderen dat de president vereenzaamt. Zijn gesprekspartner is iedere dag dezelfde groep: Summers, Geithner, Emanuel, en zijn strategisch adviseur David Axelrod.

Geithner en Summers houden radicalere Democraten vakkundig weg bij de president. (..)

Geithner en de andere leden van de Clinton- groep worden afgeschilderd als de bijna-vrienden van Wall Street. (..)

(..)

Want de regeringen van alle Europese landen, dat is zo langzamerhand bij iedereen bekend, worden louter bemand door onbenullen die geen echte beslissingen durven nemen. Ze maken de crisis alleen maar erger, met hun gebrek aan daadkracht en hun kortzichtige electorale motieven. Ach, hadden we maar krachtige leiders.

(..)

Je zou bijna vergeten dat wij ze allemaal gekozen hebben – bij gebrek aan beter natuurlijk, maar toch… Vooral Angela Merkel heeft het de afgelopen maanden moeten ontgelden. De bondskanselier is, godbetert, voorzichtig!

Het lijkt me eerlijk gezegd wel een nuttige eigenschap. Zeker voor de leider van de grootste economie van Europa, en al helemaal als dat ook nog eens Duitsland is. Duitsland en krachtig leiderschap, het blijft een ingewikkelde combinatie. Zeker als ook het lot van andere landen erbij betrokken is.

(..)

Merkel, met al haar getalm, is er in geslaagd een grote parlementaire meerderheid achter een plan te krijgen dat Duitsland verder committeert aan de euro en de Europese Unie. (..)

(..) Een half etmaal later overwon ze bovendien haar meningsverschillen met Sarkozy, boekte ze een onverwachts goed resultaat in een pokerspel met de banken en sloot ze met de eurolanden een akkoord dat weliswaar niet perfect is, maar een drama voorlopig wel heeft afgewend.

Het oogt misschien niet erg heldhaftig, maar op zijn tijd moet een leider kunnen schipperen – zeker in de Europese Unie, en zeker nu.

(..)

Onzin, allemaal gebakken lucht, respectvolle doch zinloze bladvulling. Weliswaar heeft Jobs de industrie op zijn kop gezet, ons tot grotere technologische hoogten gebracht, maar dat is meer een verdienste van zijn omgeving dan van hemzelf. Althans, dat is de uitkomst van een studie van Malcolm Gladwell. De wetenschapsjournalist onderzocht minutieus de levensverhalen van de 75 rijkste mensen ooit. Evenals die van de grootste kunstenaars en sporters, zoals Amadeus Mozart en Michael Jordan.

Er zit een patroon in, ontdekte Gladwell toen hij wat afstand nam van zijn tabellen. Een patroon dat minder magisch is dan we denken. Niet de uitzonderlijke talenten, maar de meevallers en de milieus bleken de gemene deler. Steve Jobs en Microsoft-oprichter Bill Gates haalt hij aan als exemplarische voorbeelden in het boek Outliers: The Story of Success (Little, Brown and Company, november 2008).

Genetisch voordeel inferieur aan maatschappelijk milieu

(..)

De onderzoeksjournalist wil hiermee zeggen dat succesvolle mensen weliswaar uit krachtig zaad voortkomen, maar dat hun genetische voordeel inferieur was aan maatschappelijke opstekers. (..)

Hij groeide op in de branche waar hij later zou heersen

(..)

Wees jong als de revolutie uitbreekt

(..)

Meevallers bij uitblinkers zijn geen uitzondering, maar regel

Alle uitblinkers profiteerden volgens Gladwell van de één of andere ongewone kans. “Het lijkt erop dat meevallers bij softwaremiljardairs, rockbands en topatleten geen uitzondering zijn, maar regel.” Zij werden volwassen in een tijd waarin een extra inspanning werd beloond door de rest van de maatschappij.

Datgene wat wij als talent zien is volgens Gladwell in werkelijkheid een ingewikkelde combinatie van aanleg, kansen en een volkomen willekeurig voordeel. (..)

(..)

Oefenen, oefenen, oefenen. Want oefening baart kunst

(..)

Leef elke dag alsof het je laatste is

(..)

Maar omgekeerd blijkt onbeschoft, ‘normoverschrijdend’ gedrag ook een prima methode om leiderschap af te dwingen. Hoe horkeriger je je namelijk opstelt, des te eerder zullen anderen in jou de natuurlijke leider van het gezelschap herkennen.

Dat blijkt uit een serie experimenten die onderzoekers aan de faculteit Psychologie en Pedagogiek van de Vrije Universiteit Amsterdam hebben uitgevoerd.

(..)

Met haar voornamelijk universitair/academische rekruteringveld heeft de nieuwe be­drijfselite een minder benauwd karakter dan het oude netwerk. De basis is breder, hoewel nu ook weer niet zo veel. De old boys kwamen uit een reservoir van twee pro­cent van de bevolking, met afkomst als onderscheidend kenmerk. De academische topmanagers van nu komen voort uit een universitaire kweekvijver die in hun studie­tijd rond vier procent van de bevolking besloeg. Ook de moderne bedrijfselite blijft dus een elite. En het mag dan iets gemakkelijker zijn om vanuit de lagere en middenklas­sen tot de bedrijfselite door te dringen – vroeger moest je daarvoor boven je stand hu­wen, nu is het een kwestie van een diploma halen – ook in het opleidingsniveau blijft zoals bekend een klasseneffect zichtbaar. Hoger opgeleiden komen nog altijd vaker voort uit gezinnen met hoger opgeleide ouders, en ook in de partnerkeuze speelt oplei­dingsniveau een rol (voor de neiging om iemand met hetzelfde opleidingsniveau te hu­wen is zelfs een term bedacht, namelijk ‘opleidingshomogamie’).

(..)

Een van de grote discussiepunten rond topmanagers is de hoogte van hun beloning. Analyses daarvan concentreren zich vaak op de beursgenoteerde bedrijven. Volgens het CBS zit daar inderdaad de grootste stijging. De topbeloningen namen er in de ja­ren 1999-2005 toe met negen procent tegen vijfenhalf procent bij niet-beursgenoteerde bedrijven. Het salarisniveau van de gemiddelde Nederlander bleef daar met een stijging van drie procent (en dat van een toch al veel lager bedrag) fors bij achter.

(..)

. Tegenwoordig kunnen bestuursvoor­zitters net als voetbaltrainers elk mo­ment de laan uitvliegen. Hun gemiddelde zittings­duur bij Nederlandse beursgenoteer­de bedrij­ven is net iets meer dan vijf jaar – bijna de helft van die van eind jaren tachtig.

(..)

Er zijn nog twee andere redenen te vermoeden achter de stijging der topsalarissen. In de tijden van het old boys netwerk vormden commissariaten een leuke bijverdienste. (..)Verder hebben toplieden minder mogelijkheden tot handel in aandelen handel met voorkennis. Tot begin jaren negentig was dergelijke handel niet strafbaar. Topmanagers, die via het old boys network over veel insider kennis beschikten, kon­den daar op legale wijze flink van profiteren. Die voorsprong zijn ze nu goeddeels kwijt.

(..)

Lekenbestuur is de kern van democratie, vinden twee bestuurskundigen. Maar in Nederland zijn laagopgeleiden slecht vertegenwoordigd in het parlement, zo leest politiek redacteur .

Mark Bovens en Anchrit Wille: Diplomademocratie. Bert Bakker, 174 blz. € 17,95

Imrat Verhoeven en Marcel Ham (red.): Brave burgers gezocht. De grenzen van de activerende overheid. Van Gennep, 296 blz. € 22,50

Menno Hurenkamp en Eveline Tonkens: De onbeholpen samenleving. Burgerschap aan het begin van de 21e eeuw. AUP & Nicis Institute, 207 blz. €34,50

(..) Met het wegvallen van de zuilen gaan ze ook nauwelijks meer om met hoogopgeleiden. Bij 85 procent van de echtparen in ons land is tegenwoordig sprake van nagenoeg hetzelfde opleidingsniveau. Conclusie: ‘Opleiding is de nieuwe maatschappelijke verzuiling’.

(..) Jarenlang schommelde het percentage academici in de Kamer omstreeks de 40 à 50, nu omstreeks de 90. Met het vertrek van Remi Poppe bestaat zelfs de Kamerfractie van de socialistische SP uit louter hoogopgeleiden.

(..)

Kennelijk ontkomen ook sociologen niet aan wat ze overal in de samenleving waarnemen: groepen behartigen hun belangen. Indirect geeft Tonkens hiermee ook Bovens en Wille gelijk. Die wijzen in Diplomademocratie op de belangen van Kamerleden als groep. Eén van hun onderzoeksresultaten: onder de hele bevolking denkt zo’n 75 procent positief over referenda, onder parlementariërs is dat 49 procent. Nog groter is het verschil in opvatting over de gekozen burgemeester, een baan die Kamerleden dikwijls ambiëren. Volksvertegenwoordigers zeggen naar burgerparticipatie te streven, maar initiatieven daartoe moeten wel onschuldig blijven. Want wie is hier nu de slimste?

(..)

De excentrieke Britse socioloog, edelman en Labour-politicus Michael Young (1915-2002) schetste in 1959 de ultieme meritocratie in zijn satirische essay The Rise of the Meritocracy. Een prachtige samenleving, menen zij die intelligentie en doorzettingsvermogen prijzen. Maar het wordt een nachtmerrie. In 2033 komt de massa in opstand, gedreven door ressentiment, rancune en onvrede met de inferieure maatschappelijk positie. (..)

Dat blijkt uit een enquête van TNS Nipo in opdracht van de Volkskrant onder vierhonderd invloedrijke Nederlanders, (..)

Ruim driekwart van die bestuurlijke elite vindt de opkomst van het populisme in Nederland een groot probleem. Ook driekwart vindt dat de toegenomen invloed van Wilders de internationale reputatie van Nederland schaadt. De vraag of de PVV-leider een gevaar voor de rechtsstaat is, splijt de elite: de helft vindt van wel, de andere helft niet. In de democratie is wat meer vertrouwen: bijna tweederde vindt niet dat de opkomst van Wilders die in gevaar brengt. Eveneens tweederde vindt het ook goed dat een politicus als Wilders een stem geeft aan de maatschappelijke onvrede.

(..)

Verder is de bestuurlijke top relatief mild over Geert Wilders: hij krijgt gemiddeld een 5,1, maar iets minder dan PvdA-leider Job Cohen, die het moet doen met een 5,3. De nieuwe liberale premier Mark Rutte is de lieveling van de ‘bovenlaag’: hij krijgt een 7,5. De VVD is ook de grootste partij in de bestuurlijke elite. De steun voor het koningshuis is gering. Net als vijf jaar geleden, toen de Volkskrant TNS Nipo eenzelfde enquête liet doen, wil een meerderheid een louter ceremoniële functie.

(..)

(..)

De nieuwe elite wordt samengesteld uit de knapste koppen die in open werving zijn geselecteerd door de beste scholen: the best and the brightest.

Zou het? Driekwart van de studenten op de business schools in Engeland en de VS komt van particuliere scholen, die voor de grote meerderheid van scholieren onbetaalbaar zijn. Zij zijn dus de studenten met de rijkste ouders. Zouden er op goedkopere scholen niet ook heel wat bovenste beste brightest rondlopen?

Eenmaal in functie dragen de nieuwe leiders een ontzagwekkende verantwoordelijkheid voor duizenden mensen en miljarden dollars. Daarvoor moeten zij ook navenant beloond worden. Dat is waar, maar is het een argument om ze daarom vele tientallen miljoenen uit te keren?

De machinist van de hogesnelheidstrein rijdt dagelijks op en neer naar Parijs met twee keer duizend passagiers, elk verzekerd voor, zeg, een miljoen. Hij is verantwoordelijk voor tweeduizend levens en twee miljard euro, per dag. Wanneer hij ’s avonds uit Parijs arriveert op spoor 13a staat dan ook de stationschef klaar met twee miljoen contant voor de machinist, als bonus van de dag. Of vergis ik me nu?

(..) Die financiële papieren zijn ingewikkeld, knap ingewikkeld zelfs, maar zo moeilijk als de spelregels van, zeg, het bridgespel, zijn ze nu ook weer niet. (..) Gecompliceerd zijn de kansberekeningen waarmee de waarde van het product wordt becijferd. Maar achteraf blijkt dat de gegevens waarop die berekeningen gebaseerd werden grotendeels vervalst waren en dat de coëfficiënten alleen golden voor de juichstemming van een opgaande markt en alle betekenis verloren bij dalende en instortende koersen. Die treurige constatering geldt voor de meeste kwantitatieve modellen waarmee de quants, die bollebozen uit Harvard en MIT, die whizz kids, die wonderkinderen van de rekenmachine, kwamen aanzetten.

Al zijn die financiële producten helemaal niet zo ondoorgrondelijk als ze worden voorgesteld, voor de best and the brightest waren ze te moeilijk. Menig bankier is er met open ogen ingetuind en onze allereigenste ABN Amro of ING zouden onder hun schuldenlast bezweken zijn als ze niet door de overheid (die in de marktistische theorie heemaal geen rol hoort te spelen) nog net gered waren.

(..) Nu is nog te bewijzen dat die waardestijging inderdaad aan de topman kan worden toegerekend en waar te maken dat dit bedrag hem daarom ook als beloning toekomt. Tentamenvraag voor de hoogste klas van de business school: waar vind je een sponsor voor dit onderzoek?

(..) Soms wordt een koppelaar ingehuurd, een head hunter, die op zoek gaat naar een geschikte partij in zijn uitgebreide kennissenkring, precies zoals dat tot in de vorige eeuw in aanzienlijke kringen gebruikelijk was bij het vinden van een gepaste huwelijkskandidaat. Bij gevorderde marktisten is de vrije markt vooral bedoeld voor anderen.

Hoezeer men in die kringen ook zegt te hechten aan cijfers en harde feiten, als het om de keuze van de hoofdman gaat, prefereert men pure poëzie: de leider moet ‘doortastend zijn, visionair, vertrouwen uitstralen en overwicht’. De heldendichten van Homerus steken er bleekjes en pips bij af. (..)

Die zinsbegoochelende, fantasmagorische bedragen die de topfunctionarissen zich voor bewezen diensten als eindejaarsfooi laten toeschuiven, waren volgens de verstrekkers ‘marktconform’. Ze bedoelen dat een ander bedrijf dezelfde man ongeveer evenveel aan bonus zou betalen en dat ze dus wel moeten, willen ze hem binnenshuis houden. Ze laten zich dus chanteren, en maar al te graag.(..)

(..) De grote, internationale ondernemingen ontlenen hun macht voor een aanzienlijk deel aan het chanteren van de regering in het ene land door te dreigen met vertrek naar een ander land. (..)

(..)

Nu waren er ook wel speculanten die vermoedden dat de huizenmarkt zou instorten en die dus speculeerden ‘a la baisse’: (..) En Goldman Sachs vond onder zijn eigen cliëntèle willige kopers van het pakket bedorven leningen. Balletje, balletje.

Bij diezelfde bank wordt gehandeld met supersnelle computers die in duizendsten van seconden een miniem koersverschil kunnen opsporen en een passende handelsorder afgeven. Een wonder van programmering, een mirakel van techniek. Wat blijkt? De bank kreeg van de beurs inzicht in het koersverloop met een duizendste voorsprong op alle anderen. Dat was dus handel met voorkennis.

(..)

Peter Voser (Shell), Nancy McKinstry (Wolters Kluwer), Ad Scheepbouwer (KPN), Paul Polman (Unilever) en John Rishton (Ahold) namen alle vijf minstens €3 mln mee naar huis. Maar gaven beleggers in de door hun geleide bedrijven een rendement (dividend plus koerswinst) dat ver onder het gemiddelde bleef.

(..)