(..)

(..) Is het erg dat zo’n grote groep mensen eindelijk haar enorme spaartegoeden zal aanspreken?

(..)

(..) Is het niet mogelijk op een systeem af te stevenen waarbij oudere werknemers met zo’n grote schat aan ervaring en kennis fundamenteel langer — zij het meer in deeltijd — blijven doorwerken? (..)

Anel Hajdarevic is filosoof in Eindhoven.

De gemiddelde Nederlander zag zijn inkomen in dezelfde periode stijgen met 6%.

Dat is een van de conclusies uit een tweejaarlijks onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) naar de leefomstandigheden van de Nederlandse bevolking, dat vandaag verschijnt.

(..)

(..) Het Centraal Planbureau liet al eens zien dat het pleidooi van de FNV alleen hout snijdt als de netto AOW-uitkering van nu wordt vergeleken met die van begin jaren zeventig.

In die vergelijking blijft de AOW achter bij de feitelijk verdiende lonen.

(..)

(..) Begin jaren tachtig was die pensioenpremie bij ambtenarenfonds ABP 24 procent. Daarna zijn die premies gedaald tot circa 8 procent. Bij sommige pensioenfondsen was er een aantal jaren een premie van 0 procent en was zelfs sprake van terugsluizen van gelden naar moederbedrijven.

Pas rond 2004 werden de noodklokken geluid. (..)

Dat aanvullen is natuurlijk een pijnlijke operatie. Het betekent het zoveel mogelijk opeisen van achterstallige bijdragen aan pensioenfondsen uit de jaren negentig. In de tweede plaats moeten de premies worden verhoogd naar minstens 25 procent van de pensioengrondslag. De nu genoemde niveaus van een naar boven gemaximeerde premie van 20 procent zijn volstrekt onvoldoende om een fatsoenlijk pensioensysteem in stand te houden. We zullen door de zure appel heen moeten bijten.

Terzijde zij opgemerkt dat De Nederlandsche Bank voor haar eigen personeel een pensioenpremie bezigt van meer dan 30 procent. Soortgelijke percentages zijn te vinden bij Shell en andere bedrijven. (..)

Overigens is het dreigement van werkgevers, dat wij ons dan uit de internationale markt prijzen, maar zeer ten dele geloofwaardig. Frankrijk, België, Duitsland, Spanje en China zitten immers met dezelfde problemen. Ook daar zullen de pensioenkosten moeten stijgen.

(..) Tussen de pensioenfondsen bestaat dus geen concurrentie. We moeten kunnen kiezen tussen pensioenuitvoerders. (..)

(..)

(..) Volgens een studie van Barbara Strauch, getiteld The Secret Life of the Grown-Up Brain: The Surprising Talents of the Middle-Aged Mind, sterven je hersenen bij het ouder worden helemaal niet af, maar gaan zij alleen anders werken. In veel gevallen gaan ze juist beter werken.

De hersenen van een 55-jarige zijn misschien minder alert en flexibel, maar in het oplossen van problemen zijn zij scherpzinniger en adequater. Uit een onderzoek van zesduizend proefpersonen kwam naar voren dat de groep van 40- tot 65-jarigen veel hoger scoort op allerlei cognitieve tests. Zelfs in kwesties van snelheid en geheugen bleef deze groep de twintigers en dertigers de baas, iets wat je totaal niet zou verwachten.

Op Mail-Online staat een uitvoerig uittreksel uit het boek, geschreven door Barbara Strauch zelf. (..) Wie in zijn jeugd goed is opgeleid, zal die voorsprong in de latere jaren alleen maar vergroten.

Hoe complexer en maatschappelijker het probleem, hoe groter de voorsprong voor de 40-plussers. Telkens bevestigt neurologisch onderzoek naar bepaalde vetstoffen in de hersenen die conclusies.

(..)

(..)

Het aantal inwoners met een islamitische achtergrond steeg sinds eind jaren zestig van praktisch nul naar 850.000, zo’n 5 procent van de bevolking. De helft van hen is in Nederland geboren, product van de hoge geboortecijfers onder islamitische immigranten.  (..) In 2006 bedroeg de netto immigratie uit islamitische landen echter nog maar enkele duizenden mensen, en daarin is sindsdien geen verandering gekomen.  (..) Het aantal kinderen per vrouw met een islamitische achtergrond beweegt zich onherroepelijk in ‘Nederlandse’ richting. Bij Marokkaanse vrouwen van de tweede generatie ligt het nog maar weinig boven het niveau van autochtone vrouwen, bij Turkse zelfs daaronder.

(..) Als je dit in aanmerking neemt, is de daling van de geboortecijfers onder de tweede generatie een wonder van aanpassing en een schoolvoorbeeld van integratie.

Babyboomers zijn niet de grootste profiteurs van de verzorgingsstaat. Mensen die tussen 1960 en 1990 zijn geboren hebben veel meer voordeel gehad van de overheid. De generaties hierna zullen een stuk minder profijt hebben. Daarnaast is het aannemelijk dat 65-plussers meer hebben bijgedragen, dan dat ze hebben ontvangen.

Dat blijkt uit een studie van het Centraal Planbureau (CPB) die vandaag verschijnt in het ESB, het vakblad over economie en beleid. Bij het onderzoek is gekeken naar de belastingen en premies die iemand in zijn leven afdraagt, en welke overheidsvoorzieningen hij ontvangt.

(..)

Marcel van Dam (73) verdedigde afgelopen jaren de positie van de babyboomer met verve.

U heeft het meeste betaald, en het minst gekregen. Vervelend?

‘Nee, ik vind het juist waanzinnig dat er berekeningen worden gemaakt over de vraag: welke generatie profiteert het meeste van het overheidsbeleid?  (..)

(..)

U had al door dat de babyboomer meer heeft bijgedragen. Zullen anderen nu ook overtuigd zijn?

‘Nee, ben je gek. De vooronderstelling dat de babyboomers het geweldig getroffen hebben en dat ze nu maar eens moeten betalen, is inmiddels zo ingesleten.’

(..)

Martin Pikaart (42) is voorzitter van het Alternatief voor Vakbond en heeft afgelopen jaren geageerd tegen de luxe-positie van de babyboomer.

(..)

‘In het onderzoek is een aantal belangrijke zaken niet meegenomen. De babyboomers hebben bijvoorbeeld enorm geprofiteerd van de woningmarkt. Maar ook van de vut.  (..)

(..)

De critici van de jaren zeventig maken gemakshalve graag een onderscheid tussen de liberalisering en de verlinksing van Nederland. Maar ook zij ijveren voor tradities die zich vier decennia geleden aandienden. Ook de canon van hun andere Nederland, met geseculariseerde en geïndividualiseerde burgers die aan de wieg staan van nijverheid en gemeenschapszin, bestaat uit verworvenheden die in de jaren zestig/zeventig zijn bevochten en verankerd door het kabinet-Den Uyl. Al kunnen de premiers De Jong en Van Agt (CDA) en de ministers Polak (VVD) en De Ruiter (CDA) van Justitie (VVD) ook veel op hun conto bijschrijven.

(..)

En aan de conservatieve zijde groeide de VVD van 16 zetels in 1971 via 28 in 1977 naar 36 in 1982. Haar prominente rol in de regeringen van afgelopen decennia is geënt op deze electorale opmars, die een eerste climax bereikte in de jaren negentig in de coalitiekabinetten met de PvdA. Ook Paars, dat bestond bij de gratie van de VVD, rekende niet af met het linkse verleden uit de jaren zestig/zeventig maar borduurde juist voort op de liberalisering en individualisering uit die tijd.

(..)

Een kwart van de Nederlandse mannen die zijn geboren tussen 1985 en 1994 haalt niet het opleidingsniveau van de ouders. Daarmee stokt de sociale stijging in Nederland.

Vrouwen klimmen nog wel op de maatschappelijke ladder. Dankzij de emancipatie hebben meisjes de afgelopen decennia een grote inhaalslag gemaakt. De deelname aan het onderwijs van meisjes en jonge vrouwen is veel sterker gegroeid dan die van jongens en jonge mannen, en op veel fronten hebben zij jongens en jongemannen intussen ingehaald.

(..) Vroeger hing partnerkeuze sterk samen met de maatschappelijke positie van de ouders. Je trouwde met iemand die ongeveer uit hetzelfde milieu kwam als zij. Nu is die keuze veel meer gebaseerd op het opleidingsniveau van de betrokkene zelf. Opleidingshomogamie, zoals het in jargon heet, voorkeur voor een partner met een vergelijkbaar diploma, is sterk.

Een hoogopgeleide man en een hoogopgeleide vrouw zijn vaak allebei carrièregericht en daardoor wordt hun gezamenlijke inkomen heel hoog. Aan de onderkant van de opleidingspiramide kiezen twee laagopgeleide partners nog heel vaak voor het kostwinnersmodel, waarin de vrouw niet of bijna niet werkt. (..)

Overigens heeft binnen de groep Nederlanders die is geboren tussen 1985 en 1994 nog maar een minderheid van de kinderen uit het hoogopgeleide milieu twee hoogopgeleide ouders. Maar de trend zet nog steeds door. Van 42 procent van de basisschoolleerlingen met minstens één hoogopgeleide ouder was in 2007-’08 ook de andere ouder hoogopgeleid, schrijft het SCP. Halverwege de jaren vijftig was dit 19 procent. Met die toenemende opleidingshomogamie zal de kloof tussen laag- en hoogopgeleide Nederlanders de komende jaren nog groeien.

(..)

De babyboomgeneratie (geboren tussen 1945 en 1955) heeft over hun hele levensloop waarschijnlijk minder geprofiteerd van overheidsuitgaven dan latere generaties, vooral door het lage voorzieningenniveau tijdens hun jeugd. Nederlanders geboren tussen 1960 en 1990 profiteren waarschijnlijk het meest van overheidsuitgaven.

Steeds minder ouders vinden het belangrijk hun kinderen iets na te laten. Ze maken het geld nu zelf op. Want ondanks de gestegen welvaart neemt de hoogte van erfenissen af. Gecorrigeerd voor inflatie was in 1981 een gemiddelde erfenis 87.000 euro, in 2005 was dat 79.000 euro.

(..)

(..)

(..)

Ondanks de individualisering zijn familiebanden in Nederland niet losser geworden. Liefbroer: “Mensen doen iets, zeggen ze, omdat ze het zelf willen en niet omdat dit voorgeschreven wordt door de familie, de kerk, door andere gezagsdragers. Maar dat betekent niet dat ze geen invloed ondergaan van wat mensen en instellingen om hen heen denken.

“Hoewel we tegenwoordig minder dan vroeger afhankelijk zijn van familie, is de betekenis van familiebanden eerder toegenomen. In een tijd van individualisering hebben we minder vastigheid. Door ontkerkelijking en verzwakking van het verenigingsleven hebben mensen minder institutionele banden. En familierelaties zijn de enige die blijvend geactiveerd kunnen worden. Die met vrienden kunnen kortstondig of duurzaam zijn. Uit de NKPS blijkt dat mensen als ze in crisissituaties zitten, vrijwel altijd kunnen terugvallen op familie. Die is op zulke momenten een belangrijke bron van steun.”

Ouders hebben nog steeds invloed op de voorkeuren van hun kinderen. Liefbroer: “De leeftijd waarop mensen kinderen krijgen, is in het algemeen opgeschoven. Toch krijgen kinderen van ouders die vroeg aan kinderen begonnen, zelf ook relatief vroeg hun eerste kind. Dat verband is zelfs wat sterker geworden. Ik denk dat dit het gevolg is van de anticonceptie. Jongere generaties hebben veel meer controle over het tijdstip van kinderen krijgen en hun gedrag zal dus sterker overeen komen met hun voorkeuren dan bij de oudere generaties. Maar als hun voorkeuren voor een deel zijn overgedragen door hun ouders, zul je die terugzien.”

Ouders hebben ook invloed op de school- en beroepskeuze van de kinderen. “Als je ouder hoog is opgeleid, is de kans dat jij ook hoger opgeleid bent groter dan wanneer je ouder lager is opgeleid. Dat verband is in de loop der tijd wel afgenomen, maar die afname, en daarmee de sociale mobiliteit, lijkt een beetje te stagneren.”

Verder geldt nog steeds: soort zoekt soort. “Vroeger hing partnerkeuze sterk samen met de maatschappelijke positie van de ouders. Je trouwde met iemand die ongeveer uit hetzelfde milieu kwam als zij. Nu is die keuze veel meer gebaseerd op het opleidingsniveau van de betrokkene zelf. Opleidingshomogamie, zoals het in jargon heet, voorkeur voor een partner met een vergelijkbaar diploma, is sterk. De Deense socioloog Gosta Esping-Andersen heeft zich hiermee beziggehouden en ziet een verontrustende trend.”

“Een hoog opgeleide man en een hoog opgeleide vrouw zijn vaak allebei carrièregericht en daardoor wordt hun gezamenlijke inkomen heel hoog. Aan de onderkant van de opleidingspiramide kiezen twee laag opgeleide partners nog heel vaak voor het kostwinnersmodel, waarin de vrouw niet of bijna niet werkt. Dat betekent dat zij een relatief laag inkomen hebben. Door al die keuzes van hoog en laag opgeleide vrouwen, die versterkt worden door homogamie, worden de inkomensverschillen tussen huishoudens nu veel groter dan ze in het verleden waren. Zulke demografische keuzes hebben rechtstreekse consequenties voor de mate van ongelijkheid in de samenleving.”

(..)

(..)

China, bevolkingsreus bij uitstek, is hard op weg een ‘4-2-1-maatschappij’ te worden: één kind moet als volwassenen twee ouders en vier grootouders gaan onderhouden. Voor geheel Azië zijn de demografische vooruitzichten somberder dan voor Europa.

In de jaren zestig en zeventig, schrijft Longman, had de Derde Wereld zijn eigen babyboom, maar een met een bijzondere oorzaak: een ongekende daling van de kindersterfte. (..)

Waar de doemscenario’s in de jaren zestig en zeventig nog een uitpuilende planeet betroffen, is het plaatje nu radicaal anders. Longman noemt zelfs een ‘VN-prognose’ volgens welke de wereldbevolking in 2150 de helft kan zijn van wat ze nu is; een nogal wild cijfer, waarvan de bron niet nader wordt genoemd.

(..)

Aardig is de notie dat, nu veel ouders maar een of twee kinderen hebben, de bereidheid tot oorlogvoeren kleiner wordt. (..)

(..)