(..)

(..) Is het erg dat zo’n grote groep mensen eindelijk haar enorme spaartegoeden zal aanspreken?

(..)

(..) Is het niet mogelijk op een systeem af te stevenen waarbij oudere werknemers met zo’n grote schat aan ervaring en kennis fundamenteel langer — zij het meer in deeltijd — blijven doorwerken? (..)

Anel Hajdarevic is filosoof in Eindhoven.

(..) Deceptie één, voor de echt onwetenden: nee, die AOW zit er al in. Nummer twee: nee, het salaris waarop het pensioen gebaseerd is, is niet het salaris dat werd verdiend, maar veel lager. En binnenkort deceptie drie: het wordt nog erger.

(..) Maar wanneer is het ook alweer fout gegaan? Er wordt nu gedaan alsof dat een zaak van de laatste drie onfortuinlijke jaren is. Maar de oorzaak ligt veel dieper: in de aandelenbeleggingen, en de manier waarop daarmee is omgegaan.

(..)

De meeste pensioenfondsen zijn evenwel vanaf het begin van de jaren negentig pas echt grootschalig gaan beleggen in aandelen, en kwamen pardoes terecht in een van de grootste aandelenhausses ooit. (..) Bij de pensioenfondsen werden overwinsten uit de beurshausse uitgekeerd. Werknemers betaalden te weinig of geen premie, en dat gold ook voor veel werkgevers. Wat sindsdien is gebeurd heet mean reversion: aandelenkoersen zijn teruggekeerd naar hun gemiddelde ontwikkeling en daar is een lange periode van ondermaatse prestaties voor nodig.

(..)

(..)

Uit  internationaal vergelijkend onderzoek blijkt dat er in Nederland dan iets heel bijzonders gebeurt. De vergrijzing  gaat  dalen,  duidelijker en sneller dan in andere westerse landen.  Daarnaast  bereikt  de  vergrijzing  een  zichtbaar lagere  piek  dan landen om ons heen.

(..)

Oorzaak: de extreme geboortedaling vanaf 1972

(..)

Evert  Ketting schatert  van het lachen wanneer hij  de vraag krijgt voorgelegd wat er in hemelsnaam in 1972  gebeurd  is,  65  jaar  voordat  de vergrijzing zijn opmerkelijke daling

inzet. De  onderzoeker, verbonden aan  de  Universiteit van  Nijmegen, studeert al  vrijwel zijn hele werkzame leven op dit onderwerp.

(..) Inderdaad hield Nederland  een relatief  hoog geboortecijfer  tot  eind  jaren  zestig.  Vervolgens zorgt de introductie van de pil –vanaf 1971  zit de pil in  het ziekenfondspakket – voor een revolutionaire  daling van het  aantal  geboortes.”

(..)

Is hier sprake van een ‘Organon- effect’?  De pil  is tenslotte  ook een  beetje een  Nederlandse uitvinding.

(..)

Confessionele  partijen  hielden  legalisering  van  abortus  jarenlang  tegen.  Pas in  1984 verdween  abortus onder bepaalde voorwaarden uit het strafrecht, terwijl  sommige landen

dat  besluit al  in  de  jaren zestig  namen. De Nederlandse confessionelen werden  daardoor juist  liberaler met anticonceptie: abortus  moet je niet legaliseren,  maar voorkomen,  werd

hun standpunt in de jaren zeventig.

(..)

Terwijl  in het buitenland de pil  alleen verkrijgbaar was  in gespecialiseerde  klinieken  of  onder  de toonbank van drogisterijen, was het in  Nederland  bij  de huisarts  om  de hoek  verkrijgbaar.

Het perspectief van de Limburgse bestuurders is anders dan dat van wethouders in grote steden als Den Haag en Rotterdam. Die hebben de laatste maanden de nadruk gelegd op de problemen die de toestroom van Oost-Europeanen met zich mee hebben gebracht. (..)

(..)

Babyboomers zijn niet de grootste profiteurs van de verzorgingsstaat. Mensen die tussen 1960 en 1990 zijn geboren hebben veel meer voordeel gehad van de overheid. De generaties hierna zullen een stuk minder profijt hebben. Daarnaast is het aannemelijk dat 65-plussers meer hebben bijgedragen, dan dat ze hebben ontvangen.

Dat blijkt uit een studie van het Centraal Planbureau (CPB) die vandaag verschijnt in het ESB, het vakblad over economie en beleid. Bij het onderzoek is gekeken naar de belastingen en premies die iemand in zijn leven afdraagt, en welke overheidsvoorzieningen hij ontvangt.

(..)

Marcel van Dam (73) verdedigde afgelopen jaren de positie van de babyboomer met verve.

U heeft het meeste betaald, en het minst gekregen. Vervelend?

‘Nee, ik vind het juist waanzinnig dat er berekeningen worden gemaakt over de vraag: welke generatie profiteert het meeste van het overheidsbeleid?  (..)

(..)

U had al door dat de babyboomer meer heeft bijgedragen. Zullen anderen nu ook overtuigd zijn?

‘Nee, ben je gek. De vooronderstelling dat de babyboomers het geweldig getroffen hebben en dat ze nu maar eens moeten betalen, is inmiddels zo ingesleten.’

(..)

Martin Pikaart (42) is voorzitter van het Alternatief voor Vakbond en heeft afgelopen jaren geageerd tegen de luxe-positie van de babyboomer.

(..)

‘In het onderzoek is een aantal belangrijke zaken niet meegenomen. De babyboomers hebben bijvoorbeeld enorm geprofiteerd van de woningmarkt. Maar ook van de vut.  (..)

The Economist verdiept zich voorts in de alarmerende snelheid waarmee de Japanse samenleving vergrijst. De komende veertig jaar zal de Japanse bevolking krimpen van 127 miljoen tot 89 miljoen mensen. (..) De gemiddelde leeftijd nadert de 50 en is daarmee, op Monaco na, de hoogste ter wereld. Slecht nieuws is dat ook de beroepsbevolking krimpt en daarmee het fundament onder de verzorgingsstaat wegslaat. Het antwoord lijkt simpel: meer baby’s. Maar zo gemakkelijk gaat dat niet, constateert The Economist. In Japan is het nog altijd traditie om eerst te trouwen, en een huwelijk kost al snel enkele tienduizenden euro’s. Ook een ander fenomeen speelt mee: het bedrijfsleven ziet moeders eigenlijk liever niet terug na hun zwangerschapsverlof. Slechts eenderde van de vrouwen die een baby hebben gekregen, houdt haar baan, tegenover 80 procent van de vrouwen in overheidsdienst. De meeste vrouwen uit de commerciële sector nemen daarom hun toevlucht tot slecht betaalde parttime baantjes en dit vooruitzicht schrikt vrouwen met een kinderwens af. Met ernstige gevolgen; het leidt volgens een onderzoeker in Tokyo tot een deels kinderloze bevolking ‘zonder aandeel in de samenleving’.

(..)

China, bevolkingsreus bij uitstek, is hard op weg een ‘4-2-1-maatschappij’ te worden: één kind moet als volwassenen twee ouders en vier grootouders gaan onderhouden. Voor geheel Azië zijn de demografische vooruitzichten somberder dan voor Europa.

In de jaren zestig en zeventig, schrijft Longman, had de Derde Wereld zijn eigen babyboom, maar een met een bijzondere oorzaak: een ongekende daling van de kindersterfte. (..)

Waar de doemscenario’s in de jaren zestig en zeventig nog een uitpuilende planeet betroffen, is het plaatje nu radicaal anders. Longman noemt zelfs een ‘VN-prognose’ volgens welke de wereldbevolking in 2150 de helft kan zijn van wat ze nu is; een nogal wild cijfer, waarvan de bron niet nader wordt genoemd.

(..)

Aardig is de notie dat, nu veel ouders maar een of twee kinderen hebben, de bereidheid tot oorlogvoeren kleiner wordt. (..)

(..)

(..)

(..)  DNB stelt dat pensioenfondsen te veel risico hebben genomen in hun beleggingsbeleid. Dat is juist, maar de oorzaak daarvan ligt niet primair bij fondsbestuurders. De toezichthouder dacht in de jaren ’90 dat rendementen van aandelen op lange termijn de dekkingsgraad overeind zouden houden en had er geen bezwaar tegen dat de beleggingsmix voor de helft uit aandelen bestond. Pensioenbestuurders zijn foutief geadviseerd door zogenaamde Asset-Liability Managementstudies, die op basis van de toen hoge rendementen een steeds hoger percentage aandelen voorschreven. Deze destructieve studies vonden plaats op instigatie van de toezichthouder.

(..)

Frits Bosch is eigenaar van Bureau Bosch en auteur van ‘Risico als obsessie, het beleggingsbeleid van pensioenfondsen’.

Dat blijkt uit onderzoek van Elite Research in opdracht van deze krant naar de samenstelling van besturen bij vijfhonderd Nederlandse bedrijven.

Het aantal vrouwelijke bestuurders is in 2009 met 9% toegenomen, ruim boven het langjarig gemiddelde groei (sinds 1994) van 2%. Het is het derde jaar op rij dat sprake is van stevige groei.

In het commissariaat is al langer sprake van een structurele toename van vrouwen. Daar groeit het aantal al voor het vijfde jaar op rij, in 2009 met 5% bij een langjarig gemiddelde van 2%.

Dat het aantal vrouwelijke toezichthouders ook vorig jaar is gestegen, is opmerkelijk omdat het aantal buitenlandse bestuurders fors is teruggelopen. Circa de helft van de vrouwelijke bestuurders/commissarissen heeft een buitenlands paspoort. Weliswaar komen er minder vrouwen bij dan in 2008 en gaan er meer vrouwen uit, per saldo is de toename nog altijd hoger dan het langjarig gemiddelde.

Voor onderzoeker Jos van Hezewijk van Elite Research is dat reden om te spreken over een definitieve doorbraak. Van Hezewijk geeft als redenen ‘een effectieve lobby van topvrouwen als Neelie Kroes’. Met paginagrote advertenties vroegen deze vrouwen eind vorig jaar aandacht voor het glazen plafond. Er werd zelfs gesproken over quotering, wat zeker druk zette op bedrijfsbesturen.

Verder is het volgens Van Hezewijk thans ‘politiek correct’ vrouwen te benoemen en is het besef van de opbrengst van diversiteit groter. Tenslotte heeft Wouter Bos als minister in ruil voor staatssteun veel vrouwen voorgedragen als overheidscommissaris, zoals Tineke Bahlmann bij ING en Charlotte Insinger bij SNS Reaal.

Opvallend in de cijfers over 2009 is de verdere afname van het aantal buitenlanders in zowel bestuur als toezicht na hun snelle opmars begin deze eeuw. Bij beide gremia daalde dat aantal met 5%, na een explosieve duikeling (23%) in 2008 van het aantal buitenlandse commissarissen. Van Hezewijk is niet verbaasd. ‘Je ziet dezelfde trend als in 2002 bij het barsten van de internetzeepbel.’ Buitenlanders komen vaak mee als onderdeel van een overname. ‘Als het daarna spannend wordt, sluiten de rijen zich. Bedrijven vallen terug op het Nederlandse bestuurdersnetwerk. Buitenlanders stappen op en worden niet door buitenlanders vervangen. Ook ligt de overnamemarkt stil.’

De cijfers versterken de groeiende twijfels onder governance-experts over de toegevoegde waarde van buitenlanders in vooral de raad van commissarissen. Onlangs stelde Nyenrode-docent Steven Schuit vast dat vooral de president-commissaris de weg moest weten in het polderlandschap om effectief te zijn. Er is consensus dat het ABN Amro-debacle mede ontstond doordat de bank met de Amerikaan Arthur Martinez een buitenlandse chairman had.

Wat verder opvalt, is dat het aantal commissariatenverzamelaars na zeven jaar van forse daling weer toeneemt (+13% ). Na de introductie van de code-Tabaksblat, waarin een maximum aantal commissariaten van vijf werd geïntroduceerd – nam dat aantal af. Dat het nu weer stijgt, komt volgens Van Hezewijk omdat er door de huidige crisis nadrukkelijk om ervaring wordt gevraagd. Overigens zit volgens de onderzoeker bijna niemand van deze nieuwe groep ‘old boys’ boven het Tabaksblat-quotum. Het aantal old boys neemt toe, maar ze hebben elk een kleiner aantal commissariaten dan de vorige generatie.

De gemiddelde leeftijd van de commissarissen neemt ook weer – bescheiden – toe: van 58 naar 59. Dat vindt plaats na drie jaren van daling en illustreert het geringere verloop in die gelederen. Het aantal vroegtijdige vertrekkers daalde van 65% naar 59%, maar ligt nog altijd boven het langjarige gemiddelde van 52%. De belangrijkste reden voor aftreden is de code voor corporate governance. Deze code-Tabaksblat werkt proactief.

In directies en raden van bestuur lijkt sprake van teruggekeerde rust, zeker in vergelijking met het crisisjaar 2008. Zo is het verloop onder bestuurders fors gedaald en ligt het ver onder het langjarig gemiddelde. Ook onder ceo’s is het verloop fors gedaald en ver onder het langjarig gemiddelde. Uit de cijfers blijkt dat de gemiddelde leeftijd bij vervanging de laatst twee jaar is gestegen van 49 naar 51 jaar, wat erop wijst dat er relatief oude ceo’s worden aangetrokken. Het zijn tussenpausen die orde op zaken stellen en dan het stokje overdragen. Verder valt op dat in 2009 vooral jongere ceo’s het loodje leggen. De gemiddelde leeftijd van aftredende bestuursvoorzitters daalde sterk, van 57 jaar naar 54 jaar en het vroegtijdig vertrek, zoals bij bedrijfsreorganisaties, steeg van 60% naar 70%.

Voorzitter Susanne Stolte van het Nederlands Centrum voor Directeuren (NCD) is blij met de trend, maar ‘in absolute aantallen zijn vrouwelijke bestuurders nog zwaar ondervertegenwoordigd’.

(..)

In De Grote Recessie stellen medewerkers van het Centraal Planbureau (CPB) dat mensen die zijn geboren tussen 1930 en 1960 het gelag van de pensioencrisis betalen. (..)

(..)

Actuaris Marc Heemskerk nuanceert deze becijfering in zijn bijdrage aan het zojuist verschenen boek De toekomst van ons pensioenstelsel. Hij wijst erop dat de pensioenpremies in de periode 1985-2000 ruimschoots lagen onder de premie die destijds nodig was voor de opbouw van nieuwe aanspraken. Lage premies waren destijds gemeengoed, mogelijk gemaakt door de winsten op beleggingen. Heemskerk neemt aan dat tussen 1985 en 2000 een premiekorting van 50 procent heeft gegolden. Wie destijds werkten, genieten hierdoor straks pensioen waarvoor niet is betaald. Bovendien neemt hij aan dat bij nieuwe aanspraken in de toekomst sprake zal zijn van 50 procent (in plaats van 100 procent) jaarlijkse toeslagverlening. Dit uitgangspunt is niet onaannemelijk, omdat volledige indexatie van aanspraken na het pensioenakkoord dat sociale partners op 4 juni sloten allesbehalve zeker is. Beide uitgangspunten geven een heel ander beeld van het pensioenrendement voor iedere jaargang. De cohorten uit de periode 1930-1960 blijken per saldo niet de verliezers, maar juist de grote winnaars te zijn. Alles hangt af van de gemaakte veronderstellingen. Eerst de toekomst zal leren wie werkelijk opdraaien voor de rekening van de pensioencrisis.