Het democratisch gehalte van de klassiek-Atheense staatsvorm

(..)

De ondertitel van zijn boek, The Epic Story of the Athenian Navy, geeft duidelijk aan dat hij de geschiedenis van Athene ziet als een heldenverhaal met pieken en dalen. Zijn grote held is de later in Athene verguisde Themistocles. In 483 v.Chr., toen de dreiging van een Perzische invasie toenam, wist hij de volksvergadering ervan te overtuigen dat de opbrengsten van de zilvermijnen van Laurium moesten worden aangewend voor de bouw van een oorlogsvloot, en drie jaar later leidde hij de nieuwe vloot van de Atheners (en van de overige Grieken) bij Salamis naar een glorieuze overwinning. Het was het begin van een bloeiperiode van vijftig jaar.

(..)

(..) Verderop in het boek laat hij mooi zien hoe de roeiers, 170 op iedere trireem, de basis legden voor de Atheense voorspoed. Zij krijgen bijna een heldenstatus, omdat zij de gouden eeuw van Athene hebben vormgegeven. Door hún daadkracht kon Athene de Perzen uit de Egeïsche Zee verdrijven. Zij waren er ook verantwoordelijk voor dat de lidstaten van het bondgenootschap tegen de Perzen contributie moesten storten in de bondskas, die Athene vervolgens aanwendde om de Akropolis te verfraaien met immense bouwwerken.

(..)

Maar ik kan mij voorstellen dat sommige lezers meer geïnteresseerd zijn in traditionele verhandelingen waarin vooral de hoofdpersonen van de Atheense democratie evenwichtig worden neergezet. Zij worden op hun wenken bediend door Stephen Tracy met zijn Pericles. A Sourcebook and Reader. Aan de hand van de belangrijkste literaire en epigrafische bronnen schetst hij een portret van Pericles, de bekendste strateeg van Athene. In dit boek geen persoonlijke ontboezemingen, maar een degelijk betoog over de man die er halverwege de vijfde eeuw v.Chr. alles aan heeft gedaan om Athene te maken tot het centrum van de Griekse wereld. Met het geld uit de bondskas werden overal vandaan kunstenaars aangetrokken om de stad een andere aanblik te geven. De man die daar de aanzet toe gaf bleef voor zijn tijdgenoten echter een raadsel. De geschiedschrijver Thucydides schreef met gevoel voor understatement: ‘In naam was Athene een democratie, in werkelijkheid was het de regering van één man.’

John R. Hale: Lords of the Sea. The Epic

Story of the Athenian Navy and the Birth of

Democrac y. Viking Press, 395 blz. € 29,95

Stephen V. Tracy: Pericles. A Sourcebook

and Reader. Berkeley University of

California Press,, 219 blz. € 20,–

16 oktober 2009 Categorie: Divers / Geschiedenis  Meer van: ,