Wie zijn de kredietbeoordelaars?

(..) Alleen de betrouwbaarste landen, instellingen en bedrijven kunnen zich permitteren om niet met een kredietbeoordelaar in zee te gaan. Zo laat Heineken het eigen schuldpapier niet keuren. (..)

(..) Ook Nederland laat de eigen schuld niet keuren. ‘De markten zien dat als een teken van kracht’, benadrukt het ministerie van Financiën.

Ook België, Duitsland, Frankrijk en Italië worden binnen de eurozone ongevraagd beoordeeld. (..)

(..) En de financiële markten hebben ze zelf toegang verleend door de mening van de beoordelaars te institutionaliseren. Pensioenbeleggers mogen hun geld alleen steken in als zeer veilig aangemerkte staatspapieren. Basel III – de na de vorige crisis overeengekomen regulering van de banken – maakt nog altijd gebruik van de mening van kredietbeoordelaars om te meten aan welke risico’s banken zich mogen blootstellen.

Een oud-medewerker van Standard & Poor’s noemt het ‘opmerkelijk’ dat de hele wereld blind lijkt te varen op het oordeel van drie kantoren die ook nog eens betaald worden door de instellingen die ze beoordelen. ‘Je zou ze eigenlijk veel meer als adviseurs moeten zien’, zegt de oud-analist.

Ze hebben het niet altijd bij het rechte eind. Het faillissement in 2003 van de Amerikaanse energiereus Enron zagen ze niet aankomen. Ook de val van Lehman Brothers en de IJslandse banken Landsbanki (in Nederland bekend als Icesave) en Kaupthing ontsnapten aan hun voorspellende blik.

En soms zijn ze te laat. Moody’s bleef heel lang volhouden dat Griekse staatsleningen een veilige belegging waren, terwijl de markten, en concurrenten Standard & Poor’s en Fitch, daar al anders over dachten. (..)

Griekenland betaalde, in tegenstelling tot bijvoorbeeld Nederland en Duitsland, wél voor kredietkeuring: jaarlijks 250- tot 400 duizend euro. (..) Volgens Papanicolaou had Griekenland geen keus. Zonder rating geen geld. Half jaren negentig, ten tijde van de drachme, betaalde Griekenland nog 15 procent rente op de staatsleningen die het uitgaf.

Zeven jaar later werd de Euro ingevoerd. (..) Grieks staatspapier werd een veilige belegging waarover het land nog 5 procent rente betaalde.

(..) ‘Een goede analist bij bijvoorbeeld Standard & Poor’s kan een veelvoud van zijn salaris verdienen als adviseur bij een bank’, zeggen ingewijden. Het gebeurt dan ook regelmatig dat werknemers overstappen naar de lucratievere banken. De City is een carrousel.

Eenmaal in dienst van de bank begeleiden ze bijvoorbeeld een beleggingsproduct naar de beoordeling door een van de drie kredietkantoren. De oud-analist: ‘Ze weten precies waar op gelet wordt. Soms werden zelfs hele meetprogramma’s nagebouwd. En als de adviseur nu ook nog een oud-collega is van de analist, dan gaat die persoonlijke relatie ook meespelen.’

Afgelopen zomer volgde op de afwaardering van de Verenigde Staten door Standard & Poor’s indrukwekkend machtsvertoon van de overheid. Het Openbaar Ministerie kondigde een onderzoek aan naar de beoordelingen van vastgoedportefeuilles. (..)

(..)

Henry Varnum Poor trok in de tweede helft van de 19de eeuw als journalist langs de Amerikaanse spoorwegen. In 1868 publiceerde hij er met zijn zoon de Manual of the Railroads of the United States over, een bijeenraping van de financiële data over de florerende spoorwegindustrie. Binnen korte tijd gingen 2.500 exemplaren van het vuistdikke handboek over de toonbank, voor 5 dollar per stuk.

(..)

Ook Moody’s en Fitch bloeiden in die periode op. Essentieel is dat de investeerder toen betaalde voor het advies. In plaats van zelf de reis naar het Westen te maken en de boeken in te zien, besteedden investeerders dat uit.

Daar kwam in 1970 verandering in met de uitvinding van geavanceerde kopieermachines. De vrees bij de kredietbeoordelaars bestond dat investeerders de vuistdikke rapporten door het kopieerapparaat zouden halen en minder genegen zouden zijn om te betalen. Het verdienmodel stond onder druk. De kantoren gingen op zoek naar een andere manier om geld te verdienen en kwamen uit bij bedrijven en landen in geldnood. Die lieten ze betalen voor de keuring van hun krediet. Immers zonder keuring zouden ze minder makkelijk aan geld komen.

(..)

14 januari 2012 Categorie: Europa, Governance  Meer van: ,