De gemeente (-democratie) bestaat niet

Elke gemeente werkt in tientallen regio’s samen met andere gemeenten. Gemeenteraden hebben er nauwelijks greep op. ‘De democratie wordt de nek omgedraaid.’

(..)

De meeste gemeenten in Nederland zijn te klein van omvang. Ze hebben meer taken gekregen, en die taken zijn ingewikkelder geworden. Daarom werken ze al jaren samen met omliggende gemeenten. Aanvankelijk gold dat vooral voor praktische zaken, zoals afvalverwerking en brandweer. Maar steeds vaker zoeken gemeenten elkaar op om samen beleid te maken, zoals de twaalf Zuid-Hollandse gemeenten in Holland Rijnland. Ook bedrijven schuiven graag aan bij dit overleg. Want in deze regionale fora – buiten de verstikkende gemeentepolitiek om – valt sneller, goedkoper en efficiënter zaken te doen.

(..)

„Het hek is van de dam”, constateert bestuurskundige Igno Pröpper. Hij berekende in 2005 dat een gemiddelde Nederlandse gemeente meedoet in 27 samenwerkingsverbanden. Dat zijn er inmiddels meer, weet Pröpper.

(..)

Wat de samenwerking tussen gemeenten zo ingewikkeld maakt, is dat een gemeente voor elk beleidsterrein steeds andere partners kiest. Vaak gebeurt dat om praktische of historische redenen, soms ook vanuit een ‘verdeel-en-heersgedachte’ omdat een gemeente bang is ondergesneeuwd te raken.

(..)

Ook gemeenten zelf missen overzicht. Het blijkt vaak lastig op een stadhuis een lijst te pakken te krijgen van alle regio’s waarin een gemeente meedoet. Terwijl gemeenten wettelijk verplicht zijn zo’n lijst bij te houden. Soms weten medewerkers op een gemeentehuis niet eens of een samenwerkingsverband nog bestaat.

(..)

Een complicerende factor is dat het ambtenarenapparaat wordt uitgekleed zodra een gemeente een dienst uitbesteedt, ontdekte rekenkameronderzoeker Maarten Hoogstad. „Je ziet dat de gespecialiseerde ambtenaar sociale zaken meegaat naar de nieuwe gezamenlijke sociale dienst. Op het gemeentehuis blijft er dan niemand over die nog van de hoed en de rand weet.

(..)

Bestuurskundige Igno Pröpper kwam in zijn onderzoek naar samenwerkingsverbanden met een hitparade van terreinen waarop gemeenten het vaakst samenwerkten en gemeenteraden en kiezers dus een stap terug moeten doen. De lijst wordt aangevoerd door natuur, milieu en afvalverwerking (19 procent van de samenwerkingsverbanden), op de hielen gezeten door sociale zaken (17 procent), algemene bestuurlijke zaken (15 procent), welzijn (13 procent) en veiligheid (12 procent).

(..)

20 februari 2010 Categorie: De Politiek, Macht, Netwerken  Meer van: , ,