Vooruitgang ontsnapt aan alle voogdij (democratie fase)

(..)

Wat de bundel Conservatieve vooruitgang betreft, heeft de redactie van de vrijdagse boekenbijlage de oplossing gezocht in een interview dat Pieter van Os had met Thierry Baudet, die, met Michel Visser, redacteur was van dit onlangs bij Bert Bakker uitgegeven boek, dat twintig artikelen over (niet: van ) min of meer bekende conservatieve denkers (onder wie drie Nederlanders) bevat (Boeken, 9 april).

Zelf zal ik dit niet nog eens dunnetjes overdoen. Ik bepaal mij vooreerst tot de titel: Conservatieve voortuitgang. Op het eerste gezicht lijkt dit een innerlijke tegenspraak, maar dat is niet zo. De samenstellers zeggen het al in hun woord vooraf: „Ten onrechte wordt de conservatief soms beschouwd als iemand die tegen alle verandering is of terug wil in de tijd. Wie dit doet, verwart conservatief met ‘regressief’. Conservatief staat niet tegenover progressief, maar tegenover revolutionair†(links of rechts, voeg ik eraan toe).

(..)

Democratie is dus een fase in de vooruitgang, in de evolutie – een fase die het tegenwoordig geslacht toevallig beleeft en over ’t algemeen graag wil behouden. Of dat lukt is de vraag, want van de vooruitgang kunnen zich ook machten meester maken die het minder goed met ons voorhebben. „Pogroms zijn zo oud als het christendom, maar zonder spoorwegen, telegraaf en gifgas zou er geen Holocaust zijn geweestâ€, schrijft de filosoof John Gray in zijn boek Straw Dogs: thoughts on humans en other animals.

(..)

John Gray beschouwt dan ook (in een recent interview met Der Spiegel) het idee van de vooruitgang in de geschiedenis als een seculaire versie van het geloof in de voorziening. Dan heeft hijzelf nog een voorkeur voor „het echte religieuze geloofâ€, dat tenminste als „nuttige dam tegen de menselijke hybris†kan dienen.

(..)

22 april 2010 Categorie: De Politiek, Wetenschap / Verlichting  Meer van: ,