Japan, de tweede economie van de wereld, beleeft een stille revolutie

(..)

Een kabinet dat tweemaal per week niet langer dan twintig minuten bijeenkomt – en dan niets anders doet dan naamstempeltjes op beleidsdocumenten zetten die de dag ervoor op de vaste vergadering van topambtenaren zijn ontworpen – zon kabinet mag men geen regering noemen. (..)

(..) De verkiezingsoverwinning van deze partij op 30 augustus betekent heel veel meer dan een machtswisseling. Als de partijkern slaagt in wat zij al zestien jaar tot stand heeft willen brengen, dan mag dat zonder overdrijving revolutionair gaan heten.

(..)

Het gaat om meer dan een scheefgetrokken machtsevenwicht tussen politici en ambtenaren, zoals veel commentatoren stellen. Het gaat om de politieke legitimiteit van de gekozen volksvertegenwoordigers.

(..)

(..) Na de aanvankelijke daadkracht van een uit ambtelijke kringen voortgekomen politieke elite in de jaren vijftig zijn premiers en ministers steeds minder gaan betekenen als besluitvormers.

(..)

(..) Minister van Buitenlandse Zaken, Katsuya Okada, heeft inmiddels laten weten dat zijn beleid gebaseerd zal zijn op het uitgangspunt dat de belangen van Japan niet identiek zijn aan die van Washington. De relatie is inmiddels veranderd – alleen al doordat zij bespreekbaar is geworden en is nu onderwerp van politieke discussie.

(..)

(..) De gevolgen van een aantal verslofte zaken zijn nijpend geworden. Op de VS kon eerder worden gerekend als buyer of last resort voor wat de Japanse productiemachine met zijn ingebouwde overcapaciteit aflevert. Sinds de kredietcrisis is dat niet meer zo en dat heeft waarschijnlijk een rol gespeeld in de grote Minshuto-overwinning. Japan beschikt over een ontzagwekkend groot dollarbezit dat in de Amerikaanse economie circuleert. Het is daarmee de grootste crediteur voor de VS (bij China gaat het vrijwel uitsluitend om schatkistpapier) en het heeft daarvan geen enkel voordeel meer. (..)

De verhoudingen met China en Rusland zijn ernstig verwaarloosd, en de Minshuto heeft geen twijfel laten bestaan dat het werk wil maken van nog niet opgeloste zaken die een beter evenwicht in de weg staan. (..)

(..) Maar terwijl vrijwel iedereen vindt dat deze hervormingen nodig zijn, is elke zet controversieel. De media, vooral de vijf relatief machtige grote dagbladen, zijn geneigd de situatie van nu af te schilderen als de vooravond van een vijandig treffen tussen twee kampen, ondanks de nadrukkelijke verzekering van Naoto Kan en van premier Hatoyama dat werkelijke vijandigheid in deze relatie gevaarlijk is voor Japan.

Toch dreigen hier grote gevaren. Groepen functionarissen van met elkaar wedijverende ministeries zijn gewend politieke schommelingen aan te grijpen ter vergroting van hun invloed. (..)

Samenwerking tussen het vaak arbitrair opererende OM en de kranten zijn totnogtoe het beproefde middel geweest om via opgeklopte schandalen politici die hun nek uitsteken, van hun positie te beroven. (..)

(..)

In The enigma of Japanese Power (1989) beschreef Karel van Wolferen (68) de macht en de onveranderlijkheid van de Japanse staatsbureaucratie. Voor het eerst ziet hij nu een mogelijkheid dat Japan een echte politieke regering krijgt. In 1962 begon hij in Japan als leraar Engels. Van 1972 tot 1990 was hij correspondent van NRC Handelsblad in Tokio. Zijn boek maakte hem ook in de VS bekend als Japanspecialist. In Japan zelf is hij een veelgelezen auteur van een dozijn Japanstalige boeken over politiek en economie. Oud-premier Hata bedankte hem ooit voor het schrijven van de bijbel voor hervormingspolitici. In 1987 ontving hij de Prijs voor de Nederlandse Dagbladjournalistiek en in 1997 werd hij universiteitshoogleraar aan de universiteit van Amsterdam.

26 september 2009 Categorie: Globalisering / Nationalisme  Meer van: ,