Weer daagt het in het Oosten (schijnbaar)

(..) Wat blijkt? Aziaten stonden niet twee eeuwen aan de zijlijn; de
Europese dominantie is veel ouder. De eeuw van Azi. werd al honderd jaar
geleden uitgeroepen, maar dat was voorbarig. Japan was koploper bij de
emancipatie van het Oosten, maar is intussen tot stilstand gekomen. China en
India zijn nu in opkomst, maar het veel geroemde Aziatische wonder bestaat
evenmin als Azi..
Adam Szirmai is hoogleraar ontwikkelingseconomie aan de universiteit in
Maastricht en doet onderzoek naar de wereldwijde technologische wedloop.
Europa, zegt hij, nam al in de 15de eeuw een voorsprong. Tot die tijd was
China een model voor andere samenlevingen. (..)
Leonard Bluss., sinoloog en historicus, is hoogleraar geschiedenis van de
Europees-Aziatische betrekkingen in Leiden. (..)
De Eeuw van Azi. werd voor het eerst uitgeroepen in 1905, toen Japan het
tsaristische Rusland militair versloeg. Bluss. slaat de Illustrated London
News op met het verslag van dit wapenfeit, vol bewondering over die tough
little Japs.
Er was opnieuw sprake van een Aziatische eeuw toen de nationalisten van Sun
Yat-sen in 1911 een einde maakten aan het Chinese keizerrijk. (..) Maar
vervolgens is er veel misgegaan. De nationalisten hebben nooit kans gezien
iets van China te maken. Het land viel ten prooi aan krijgsheren, aan
burgeroorlog en aan Japan. Toen Mao Zedong in 1949 de macht greep, gunde de
linkerzijde in het Westen de toekomst opnieuw aan het Verre Oosten. In 1956
schreef de historicus Jan Romein, jawel, De Eeuw van Azi.. Maar het nieuwe
China verloor zijn glans na de Grote Sprong Voorwaarts en de hongersnood die
er op volgde. China ging weer dicht.
De 20ste eeuw was de eeuw van de bevrijding van Azi., zegt Bluss.: Het is
ironisch, maar met de Japanse opmars begon de emancipatie van het continent.
Sun Yat-sen ontleende veel van zijn idee.n aan de Japanners en zijn
nationalistische revolutie werd vanuit Japan gesteund. Chiang Kai-shek had
in Japan gestudeerd. In de jaren zeventig en tachtig veroverden Japan en
daarna de kleine Aziatische tijgers (Taiwan, Hongkong, Korea en Singapore)
een plaats vooraan in de wereldeconomie. Deng Xiaoping nam in 1978 een
voorbeeld aan de opening van Japan, een eeuw eerder, en hij stuurde mensen
overzee om kennis op te doen. En sinds de jaren negentig is China volop in
de race.
Dat de tijgers zo succesvol waren, noemde de Wereldbank in 1993 The East
Asian Miracle. Adam Szirmai vindt dat overdreven: Van een economisch wonder
is geen sprake. De snelheid waarmee succesvolle ontwikkelingslanden de
achterstand in productiviteit inhalen, ligt in de 20ste eeuw tweemaal zo
hoog als in de 19de eeuw. In een gemondialiseerde wereld zijn de
inkomensverschillen groter, maar gaat technologieoverdracht sneller.
(..)
Maar India is ook een chaotische lappendeken. Het levert de meeste
gepromoveerden per jaar, maar 45 procent van de bevolking is analfabeet.
China heeft een alfabetiseringsgraad van 90 procent. (..)
(..)
(..) Ik denk dat China dit te boven komt. Er is een potentieel aan
ondernemerschap dat nu wordt aangeboord. Op allerlei terreinen wordt
ge.nnoveerd en het nog bescheiden aandeel van de high tech sectoren groeit.
Er zijn voldoende middelen om de vraag te stimuleren. Banken zijn vaak nog
in staatshanden en hebben dus geen last van kelderende koersen. En China
kent geen inflatie en geen begrotingstekorten. Het heeft altijd een
verstandig fiscaal beleid gevoerd, dus er zijn buffers waardoor ze het twee
jaar kunnen uitzingen zonder in een recessie te raken. Omschakelen van door
export gestuurde groei naar binnenlandse afzet is overigens niet eenvoudig.
(..) Het beleid is gericht op brain circulation: men probeert een deel van
het ge.migreerde talent, met alle ervaring die het heeft opgedaan, terug te
krijgen. Universiteiten bieden Chinese tophoogleraren in Amerika
goedbetaalde contracten om een paar maanden per jaar in China les te komen
geven.
(..)
(..) Wil China de technologische kloof overbruggen, moet het die inhaalslag
twee generaties volhouden.
Breekt morgen de Eeuw van Azi. aan? Nee, niet morgen. Azi. is al tientallen
jaren het meest dynamische deel van de wereldeconomie, en zal dat nog wel
even blijven. Dat betekent een netto verschuiving richting Azi.. Een
wisseling van leiderschap zal eerder 40, 50 dan 15, 20 jaar duren. En
misschien nog langer. In de verdere globalisering zal trouwens niet meer zo
duidelijk zijn wie nummer 1 is en wie nummer 2, want idee.n en technologie.n
verspreiden zich steeds sneller over de wereld. China heeft een levensgroot
belang bij de internationale handel en wil niet dat de VS instorten. Omdat
we tot elkaar veroordeeld zijn, verwacht ik eerder een multipolaire wereld,
zonder onbetwistbare hegemonie, ook militair, van ..n mogendheid.

20 juni 2009 Categorie: Globalisering / Nationalisme  Meer van: ,