‘Wat we nu zien is ‘ kortademigheid (bij integratie)

(..)

Piet de Rooij, die van 1944 is, was de eerste in zijn gereformeerde, Rotterdamse familie die mocht doorleren. Zijn vader was onderwijzer, hetgeen al heel wat voorstelde in kringen van de ‘geringe stand’. Later werd hij leraar didactiek en pedagogiek. Piet wilde ook leraar worden. (..)

(..) Ik studeerde eerst in Utrecht, in 1966 vertrok ik naar Amsterdam, omdat ik doorkreeg dat daar van alles aan de hand was. Ik wilde erbij zijn. Dat wil zeggen: ik wilde het zien. Meer niet. (..)

(..)

In 1985 werd hij hoogleraar geschiedenis aan de universiteit van Amsterdam. Tegenwoordig is zijn leeropdracht Nederlandse geschiedenis vanaf de Middeleeuwen, een terrein van kolossale omvang.

(..)

(..)

De Rooij somt wat kenmerkende aspecten op van de verzuiling. ‘Een van de interessantste kanten van zowel de katholieke als de protestantse zuil en ook wel een beetje van de sociaal-democratische zuil was dat mensen van zeer ongelijke sociale herkomst met elkaar iets deelden. Ze vormden een eenheid die gebaseerd was op een zich strijdbaar afzetten tegen de ander: wij zijn niet zoals zij. Niet alleen waren die ‘zij’ anders, nee, zij deugden ook niet.

‘Door het toeval waren de zuilen allemaal van een vergelijkbare omvang. Dat maakte dat niemand de macht kon grijpen, maar ook dat geen enkele zuil gemakkelijk overheerst kon worden. Bovendien was er al verzuiling voordat de grote sociale conflicten losbarstten als gevolg van de industrialisatie. Nog een andere factor was dat Nederland internationaal niet zoveel voorstelde. We konden hier in relatieve rust de onderlinge verhoudingen regelen.’

(..)

Het ideale model om de verhoudingen met de moslims in Nederland te normaliseren, zou je denken.

‘Nee, ik geloof niet dat het werkt. Vergeet niet dat de prijs voor de pacificatie tussen de zuilen hoog was. Er was een buitengewoon stringente, interne sociale controle voor nodig. Iedereen moest zich aan de afspraken houden die door de leiders van de zuilen werden gemaakt.

‘Welnu, wat is in de jaren zestig gebeurd? We hebben toen dat systeem van sociale controle totaal ontmanteld. Het is niet realistisch te veronderstellen dat we die ontmanteling kunnen terugschroeven. Dus het idee dat we zoiets als de verzuiling moeten terughalen om de maatschappelijke vrede opnieuw gestalte te geven, is illusoir.’

Toch zijn de gelijkenissen die De Rooij opvoert tussen toen en nu meer dan treffend. Zo was het lange tijd traditie onder protestanten om te wijzen op de achterlijkheid van katholieke landen als Spanje, Ierland en Italië. Vul voor genoemde landen Marokko en Turkije in en je hebt het over actuele tegenstellingen.

De Rooij haalt het protestantse tijdschrift De Fakkel erbij, uit het midden van de negentiende eeuw: sla de katholieken eruit, de fik erin. Vervang katholieken door moslims en je hebt het over hedendaagse verkettering. De Rooij schrijft over de vrees onder protestanten dat de katholieken met hun enthousiaste fokgedrag wel eens de meerderheid van de bevolking zouden kunnen gaan vormen. (..)

(..) Maar dat wil nog niet zeggen dat de geschiedenis zich zal herhalen. Het feit dat de verhouding tussen katholieken en protestanten in de negentiende eeuw uiteindelijk gepacificeerd is, zegt nog niets over een afloop in de 21ste eeuw. Geschiedenis houdt je wel scherp, maar geschiedenis heeft geen profetische kwaliteit.

‘Er is nog iets dat we over het hoofd lijken te zien: toen protestanten en katholieken zich uiteindelijk met elkaar verzoenden, was buitengewoon veel tijd vergleden. Dit soort processen kosten tijd. Het is een kwestie van generaties.

‘Wat we nu in Nederland zien is kortademigheid, een verlangen om het in een paar jaar te regelen. We zijn veel te ongeduldig.

(..)

‘Wat iedereen goed moet weten is dat polarisatie, ferme uitspraken de situatie niet helderder maken, maar verergeren. Je moet dan weten dat je een soort self-fulfilling prophecy organiseert.’

Je bedoelt: dat is waar Wilders mee bezig is.

(..)

‘Misschien is wel een van de meest paradoxale gevolgen van de jaren zestig dat de acceptatie van verschillen tussen mensen en groepen dramatisch is afgenomen. Het zou echte tolerantie zijn als we verschil van mening accepteren. Ik zie daar heel weinig van.

‘Iedereen is vrij, maar het moet wel dezelfde soort van vrijheid zijn. Iedereen moet een spijkerbroek aan, iedereen moet Darwin omhelzen, iedereen moet naar de VPRO kijken.

(..)

11 september 2009 Categorie: De Politiek, Multicultuur  Meer van: ,