De computer als nieuwe tijdmachine

(..) In de Westerse cultuur heeft de uit de oudheid stammende cyclische
opvatting van de geschiedenis onder invloed van de christelijke
heilsgeschiedenis al vroeg plaatsgemaakt voor de opvatting dat de
geschiedenis zich volgens een onomkeerbare rechtlijnige beweging voltrekt.
Wat de negentiende eeuw echter onderscheidt van de voorafgaande eeuwen, is
dat het begrip ‘geschiedenis’ in die eeuw tot de fundamentele ontologische
categorie wordt, (..) Voor het moderne bewustzijn kan de werkelijkheid
slechts worden begrepen vanuit haar historische ontwikkeling en is er geen
plaats voor welke referentie dan ook naar buiten- of bovenhistorische
werkelijkheid. (..) Het historisch besef is een betrekkelijk recent
fenomeen en het is de vraag of het de eenentwintigste eeuw zal overleven. In
de kunsten en in de wetenschappen, en in toenemende mate ook in het
alledaagse leven, ontwikkelt zich een ander type ervaring dat zou kunnen
worden aangeduid als posthistorisch. De motor van die ontwikkeling is de
postmoderne tijdmachine die we kennen onder de naam computer. (..)
Tegenwoordig wordt zelfs het merendeel van de nieuwsfoto’s digitaal bewerkt.
(..) Abraham Maslow heeft ooit opgemerkt dat voor iemand die alleen een
hamer heeft, alles eruitziet als een spijker. In een cultuur waarin de
computer het belangrijkste instrument is, wordt de gehele wereld een
database, waarvan de elementen naar believen kunnen worden gerecombineerd.
(..) Ook in de moleculaire genetica wordt hard gewerkt aan de deconstructie
van de geschiedenis volgens dezelfde ‘databank-ontologie’. Organismen worden
opgevat als min of meer toevallige recombinaties van uit de genenpool
afkomstige bouwstenen. Waar volgens de historische opvatting de evolutie het
ontstaan en uitsterven van biologische soorten een onomkeerbaar historisch
proces is, daar beschouwt het posthistorische bewustzijn de feitelijke
evolutie als slechts één van de ontelbare mogelijke
configuraties van de genenpool. Een configuratie waaraan we bovendien
dankzij genetische manipulatie niet langer gebonden zijn. (..) Voor Hegel
en een hedendaagse navolger als Fukuyama slaat ‘het einde van de
geschiedenis’ op de voltooiing van een historisch proces, waarna geen
betekenisvolle gebeurtenissen meer plaatshebben. Fukuyama interpreteerde op
die manier de wereldwijde dominantie van het politiek-economische
liberalisme na de val van de Muur. Na de ineenstorting van de wereldorde van
de familie Bush weten we dat dit een nogal naïeve wensgedachte is.
(..)

31 juli 2004 Categorie: ICT  Meer van: ,