Kennis achter de tolmuur

Wie niet bij een universiteit werkt betaalt zich blauw aan wetenschappelijke
gegevens die met belastinggeld ontstonden. Maar open access is in opkomst.
(..)
(..) De onderzoekers ontvangen geen honorarium van de uitgevers en ook de
redacties en de reviewers doen hun werk meestal voor niets. (..)
(..)
Dat de volledige openbaarheid vooralsnog achter de horizon blijft, heeft
verschillende oorzaken. Onderzoekers publiceren hun artikelen het liefst in
een toptijdschrift. Niet alleen omdat ze zelf daar een prettig gevoel bij
krijgen, maar ook omdat ze daar door hun geldschieters op worden afgerekend.
Z’on toptijdschrift wordt vaak uitgegeven door Elsevier, Springer, Wiley,
Blackwell of een andere commerci.le uitgeverij. (..)
(..)
Intussen zijn er al wel wetenschappelijke tijdschriften ontstaan waartoe
iedereen toegang heeft. Bijvoorbeeld die van BioMed Central, een uitgever
van een kleine 200 tijdschriften. Vanaf de oprichting in 2000 was het doel
van de onderneming .n open access te bieden .n winstgevend te zijn. Ook
stond voorop dat de tijdschriften aan peer review moesten doen: de in de
wetenschap gebruikelijke methode van strenge beoordeling van de ingezonden
artikelen door vooraanstaande onderzoekers. De Nederlander Jan Velterop
hielp de initiatiefnemers van BioMed Central bij het vinden van het juiste
business-model. Je moet de geldstroom omkeren, zegt hij vanuit Londen, waar
hij woont. Als je niet de abonnees maar de auteur laat betalen heb je open
access, zonder enig probleem.
In het model van BioMed Central betaalt de auteur voor de kosten van de peer
review en de overige kosten, maar alleen als zijn artikel wordt
geaccepteerd. Gemiddeld is zon author fee duizend euro. Vervolgens wordt het
artikel gratis en voor iedereen beschikbaar op het net gezet. Velterop: Je
moet van het idee af dat de bibliotheken de publicatiekosten betalen. Dat
moeten de financiers van onderzoek doen, die moeten in hun subsidies de
publicatiekosten opnemen.
(..) Instellingen als de Britse Wellcome Trust (biomedisch onderzoek,
budget 700 miljoen euro per jaar), de Amerikaanse National Institutes of
Health (NIH, medisch onderzoek, 20 miljard euro), de 76 Max
Planck-instituten in Duitsland (1,3 miljard euro) de European Research
Council (900 miljoen euro) en de Europese Commissie (10 miljard euro in de
komende 7 jaar) verbinden aan hun onderzoekssubsidies de voorwaarde dat de
resultaten voor iedereen toegankelijk moeten zijn. Als het niet meteen kan,
dan in ieder geval binnen een half jaar. (..)
(..)
De financiers hebben de sleutel in handen, zegt Leo Waaijers. Maar NWO is de
grote afwezige in dit proces. Ze hebben in 2005 de Berlin Declaration
ondertekend, maar wat doen ze eigenlijk?
(..)

18 juli 2009 Categorie: Wetenschap / Verlichting  Meer van: ,